Գործնական քերականություն

94  Ընդգծված բառերը (գերադրական աստիճանի ածականները) փոխարինի´ր հոմանիշ ձևերով:

Օրինակ՝ Հայաստանի ամենամեծ քաղաքը Երևանն է:-Հայաստանի ամենից մեծ քաղաքը Երևանն է: Կամ՝ Հայաստանի մեծագույն քաղաքը Երևանն է:
Ամենահին բառարանը հայտնաբերվել է Սիրիայում՝ հնագիտական պեղումների ժամանակ:

Ամենից հին բառարանը հայտնաբերվել է Սիրիայում՝ հնագիտական պեղումների ժամանակ:

Հնագույն բառարանը հայտնաբերվել է Սիրիայում՝ հնագիտական պեղումների ժամանակ:
Աշխարհի ամենալայն ծառուղին և ամենաերկար փողոցը Բուենոս Այրեսում են:

Աշխարհի ամենից լայն ծառուղին և ամենաերկար փողոցը Բուենոս Այրեսում են:


Մեր մոլորակի վրա հանդիպող ամենից հազվադեպ հիվանդությունը «կուրու» կամ ծիծաղի

հիվանդություն է կոչվում: (Մինչև այժմ դա միայն Նոր Գվինեայում է նկատվել: Հիվանդացածներից ոչ մեկը չի փրկվել):


Մեր մոլորակի վրա հանդիպող ամենահազվադեպ հիվանդությունը «կուրու» կամ ծիծաղի

հիվանդություն է կոչվում: (Մինչև այժմ դա միայն Նոր Գվինեայում է նկատվել: Հիվանդացածներից ոչ մեկը չի փրկվել):


Ամենից թանկ գիրքը 1455թ. Գուտեմբերգի (առաջին տպագրիչն է)տպագրած «Աստվածաշունչն» է, որի մեկ օրինակի համար 1926թ. երեսունհինգ հազար դոլար են վճարել:

Ամենաթանկ գիրքը 1455թ. Գուտեմբերգի (առաջին տպագրիչն է)տպագրած «Աստվածաշունչն» է, որի մեկ օրինակի համար 1926թ. երեսունհինգ հազար դոլար են վճարել:

Աշխարհի ամենից աղմկոտ քաղաքը Եգիպտոսի մայրաքաղաքն է՝ Կահիրեն, որտեղ այդ երկրի բնակչության մեկ քառորդն է ապրում:

Աշխարհի ամենաղմկոտ քաղաքը Եգիպտոսի մայրաքաղաքն է՝ Կահիրեն, որտեղ այդ երկրի բնակչության մեկ քառորդն է ապրում:.


Հնագույն օրացույցը գրպանի հայերեն օրացույցն է, որը 1757թ. Վենետիկի Մխիթարյաններն են հրատարակել: Դա աշխարհի տպագիր օրացույցների մեջ ամենաերկարակյացն է. հրատարակությունը մինչև հիմա չի ընդհատվել:

Ամենահին օրացույցը գրպանի հայերեն օրացույցն է, որը 1757թ. Վենետիկի Մխիթարյաններն են հրատարակել: Դա աշխարհի տպագիր օրացույցների մեջ ամենաերկարակյացն է. հրատարակությունը մինչև հիմա չի ընդհատվել:

Ամենից հին օրացույցը գրպանի հայերեն օրացույցն է, որը 1757թ. Վենետիկի Մխիթարյաններն են հրատարակել: Դա աշխարհի տպագիր օրացույցների մեջ ամենաերկարակյացն է. հրատարակությունը մինչև հիմա չի ընդհատվել:

 Ամերիկայում գտնվել է թռչող մողեսի մնացորդ, որը մինչև այժմ հայտնի գտածոներից մեծագույնն է (թևերի բացվածքը տասնհինգ մետր է եղել):

Ամերիկայում գտնվել է թռչող մողեսի մնացորդ, որը մինչև այժմ հայտնի գտածոներից ամենամեծն է (թևերի բացվածքը տասնհինգ մետր է եղել):

Ամերիկայում գտնվել է թռչող մողեսի մնացորդ, որը մինչև այժմ հայտնի գտածոներից ամենից մեծն է (թևերի բացվածքը տասնհինգ մետր է եղել):


Շվեյցարական «օմեգա» ժամացույցների ֆիրմայում աշխարհի ամենաբարդ ժամացույցն է ստեղծվել(Սարքը ցույց է տալիս Եվրոպայի, Ամերիկայի և Ավստրալիայի մի քանի քաղաքների ժամանակը, ինչպես նաև արևի, լուսնի, մոլորակների, մեծ համաստեղությունների դիրքն ամեն վայրկյան):

Շվեյցարական «օմեգա» ժամացույցների ֆիրմայում աշխարհի ամենից բարդ ժամացույցն է ստեղծվել(Սարքը ցույց է տալիս Եվրոպայի, Ամերիկայի և Ավստրալիայի մի քանի քաղաքների ժամանակը, ինչպես նաև արևի, լուսնի, մոլորակների, մեծ համաստեղությունների դիրքն ամեն վայրկյան):

Շվեյցարական «օմեգա» ժամացույցների ֆիրմայում աշխարհի բարդագույն ժամացույցն է ստեղծվել(Սարքը ցույց է տալիս Եվրոպայի, Ամերիկայի և Ավստրալիայի մի քանի քաղաքների ժամանակը, ինչպես նաև արևի, լուսնի, մոլորակների, մեծ համաստեղությունների դիրքն ամեն վայրկյան):

95. Հարցում արտահայտող բառերի փոխարեն համապատասխան բառեր կամ բառակապակցություններ գրելով՝ նախադասություննե´ր ստացիր:

Օրինակ՝ Ինչքա՞ն ժամանակ ո՞վ ի՞նչ էր անում ինչի՞ ի՞նչը-Ամբողջ օրը կինը փնտրում էր աղմուկի պատճառը:
Ինչպիսի՞ ի՞նչը ի՞նչ էր անում:

Փոքրիկ աղջիկը խաղում էր:
Քանի՞ ինչե՞րը ի՞նչ արեցին, որտե՞ղ:

Երեք տանկերը հայտնվեցին ռազմադաշտում:
Ո՞ւմ ի՞նչը  ի՞նչ էր անում, որտե՞ղ:

Տատիկի թոռնիկը խաղում էր բակում:
Ո՞ր ո՞վ ի՞նչ արեց, ե՞րբ:

Գեղեցիկ աքաղաղը ծուղրուղու կանչեց առավոտյան:

96. Բացատրի´ր՝ ընդգծված բայերի իմաստների տարբերությունը  ո՞րն է:

Փայտը կոտրեցի: — Փայտը կոտրատեցի:

Կողպեքը չխկաց ու բացվեց:-Կողպեքը չխչխկաց ու բացվեց:

Հանկարծ թփերը խշշացին: — Հանկարծ թփերը խշխշացին:

Վարպետը պաստառը պատից պոկեց:-Վարպետը պաստառը պատից պոկոտեց:

Կոտրատել, չխչխկալ, խշխշալ, պոկոտել բառերում մենք տեսնում ենք գործողության կրկնություն:

《Աշուն է, քամի》

Աշո՛ւն է, քամի…
Տերևներն մի-մի,
Արցունքի նման
Դողացին, ընկան…

Փչում է, ասես,
Ունայնության պես,
Քամին ամեհի
Ճամփում ամայի…

1.Բացատրի՛ր բառերը՝ ունայնություն, ամեհի, ամայի:

ունայնություն- ոչնչություն

ամեհի-  անզուսպ

ամայի- բնակությունից զուրկ

2. Մեկ նախադասությամբ գրի՛ր, թե ինչ է ներկայացված բանաստեղծության մեջ:

Փչում է աշնան ամեհի քամին ու քշում տանում տերևները:

3. Ի՞նչ տրամադրություն է արտահայտում բանաստեղծությունը:

բանաստեղծությունն արտահայտում է տխուր, աշնանային տրամադրություն:

4. Ինքդ փորձի՛ր որևէ բանաստեղծություն /կարող է ինել նաև քառատող/  հորինել աշնան մասին: /Տեղադրի՛ր բլոգում/:

Աշուն է կրկին,

Սուլում է քամին,

Տերևը դեղին փարվում է հողին:

մայրենի

76.       Նախադասությունները  լրացրո´ւ: Գրածդ բայերն  ընդգծի´ր:

Աշխարհը շատ տխուր կլինի, եթե երեխաները չժպտան :

Ամեն օր դպրոց գալը տոն կլինի, եթե առաջադրանքները քիչ լինեն :

Շներն իրենց անելիքը չեն իմանա, եթե խելացի տեր չունենան :

Փողոցում ոչ մի ավտոմեքենա չի լինի, եթե վառելիք չլինի  :

77. Ամեն մի բառակապակցության  իմաստը տրված բառերից մեկով արտահայտի´ր:

Բնակչություն, զորք, երամ:

Մի երկրի բոլոր զինվորները- զորք

միասին թռչող թոչունները- երամ

մի երկրի բոլոր քաղաքների ու գյուղերի բնակիչները- բնակչություն

83.  Նախադասությունն ընդարձակի´ր՝ կետերի փո- խարեն փակագծում տրված հարցի պատասխանող բառեր   գրելով:

Ո´չ արջերը, ո´չ գայլերը, ո´չ էլ շները չեն խաբի աղվեսին, նա բոլորից Էլ խորամանկ Է: (ինչե՞րր)

Տաք հագուստ, փաստաթղթեր, գումար ու անհրաժեշտ իրերը վերցրինք ու ճամփա ընկանք: (ինչե՞րը)

Մի գիշերում ամբողջ անտառը լցվեց  գազաններով և նրանց ձայներով: (ինչերո՞վ)

Պատշգամբում, խոհանոցում կամ բակում պետք Է փնտրեք: (որտե՞ղ)

Մարդիկ, ոստիկանները, բնակիչները ու փրկարարները պիտի գտնեն գանձը: (ովքե՞ր)

Գործնական քերականություն

70. Տրված բառազույգերի արմատները տեղափոխելով՝ նոր բառեր  ստացի´ր (օրինակ՝ բարեժպիտ, մանկամիտ — բարեմիտ, մանկաժպիտ):  Ստացված բառերի  իմաստները բացատրի´ր:

ա) Ջրահարս, ծովանկար- ջրաներկ,

բ) ժանգապատ, արծաթագույն- արծաթապատ, ժանգագույն

գ) հողմածին, ջրաղաց- հողմաղաց, ջրածին

դ) զորագունդ, երկրամաս- զորամաս, երկրագունդ

71.                Տրված բաոերը գործածելով՝  պատմությո´ւն հորինիր:

Կառուցել, սուր, լուր, մուր, կտոր, կուտակել,  կարաս, կա­տար, կտուր, կապիկ, կատու:

72.                Տրված գոյականներին  ածանցներ ավելացրո´ւ և կազմի´ր ածականներ:

Սիրտ- անսիրտ

վախ- վախկոտ

քար- քարքարոտ

  մայր- մայրական

երկինք-երկնային

արև- արևոտ, արևային

փայտ- փայտե, փայտյա

լեռ(ն)- լեռնային

փողոց- փողոցային

երկաթ- երկաթյա, երկաթային

օդ- օդային

ծաղիկ- ծաղկային

եղբայր- եղբայրական

ոսկի- ոսկյա

արծաթ- արծաթյա

ծով-ծովային

Ամերիկա- ամերիկյան

Ֆրանսիա- ֆրանսիական

Գերմանիա-գերմանական

73. Բացատրի´ր տրված դարձվածքների իմաստները:

Օրինակ՝ ջրից չոր դուրս գալ – փորձանքից, նեղ վիճակից ազատվել:

Սիրտ տալ- հուսադրել

հոգին առնել- սպանել, չարաչար տանջել

գլուխը  կորցնել- խենդանալ

  արևը խավարել- հաջողությունը դադարել

բերանը ծռել- խնդրել

հալից ընկնել- հոգնել

սիրտը վկայել- կռահել

գիշերը ցերեկ անել- չքնել

երես դարձնել- հեռանալ

սիրտ անել- համարձակվել

բկին չոքել- ստիպել

մայրենի

52.   Փակագծերում տրված բայերր պահանջված ձևով qրի´ր:

Հայտնի  Է, որ ամենից շատ Արևմտյան Հնդկաստանի Չհրեպունջա  շրջանում Է անձրև գալիս: Սակայն պարզվում Է, որ երկրագնդի վրա մի տեղ կա, որտեղ անհիշելի ժամանակներից անընդհատ անձրևում է: Դա Հարավային Ամերիկայում Է: Անձրևի հեղինակր ջրվեժն Է: Ուժեղ քամին, որր միշտ փչում է լեռներից, ջրափոշին հարթավայր է տանում: Այդտեղ  ջրափոշին  խոշոր կաթիլներ է դառնում ու որպես անձրև տեղում:

62. Ա)

Ընդգծված բազմիմաստ բառը նախադասության մեջ ի՞նչ իմաստով է գործածված (բացատրելու համար տրված բառերից մեկո´վ փոխարինիր):

Արջը գլուխը բարձրացրեց: գլուխ-մարմնի մաս

Սարի գլխին ինչ-որ բան է փայլում: Սարի կատարին ինչ-որ բան է փայլում:

Այս մարդը գլուխ չունի: Այս մարդը խելք չունի:

Գրքի  առաջին գլուխը շատ հետաքրքիր էր: Գրքի առաջին մասը շատ հետաքրքիր էր:

-Իսկ ո՞վ էր ձեր գլուխը,- ղեկավար — որոտաց զորավարը՝ դիմելով գլխիկոր  զինվորներին:

Ինչ-որ մեկը թերթ է մոռացել պահարանի գլխին: Ինչ-որ մեկը թերթ է մոռացել պահարանի վրա:
Գերանի գլխի´ց բռնիր: Գերանի ծայրից բռնիր:

Խելք, մարմնի մաս, ղեկավար, կատար, ծայր, մաս, վրա:

Բ)Քո կարծիքով, բառի հիմանական իմաստը ո՞րն է: Պատասխանդ փորձի´ր պատճառաբանել:

Բառի հիմնական իմաստ ասելով հասկանում ենք այն իմաստը, որով այն առավել հաճախ է օգտագործվում:

64. Տրված  բառերի իմաստները արտահայտի´ր բառակապակցություններով:

Օրինակ՝ դարավերջ — դարի վերջը,

աշխատասենյակ — աշխատելու համար նախատեսված սենյակ:

Գառնարած-գառներ արածեցնող,

բարեսիրտ- բարի սիրտ ունեցող,

չարամիտ- չար մտադրություն ունեցող,

  լեռնագագաթ-լեռան ամենաբարձր մասը,

արա­գահոս-արագ հոսող,

հարթավայր- հարթ տարածություն,

աստղագիտություն- գիտություն աստղերի մասին:

իմ սուրբ հայրենիք

Առաջադրանքներ՝

  1. Ի՞նչն է գերակշռում բանաստեղծության մեջ՝ գո՞ւյնը, շարժո՞ւմը, թե՞ ձայնը: Պատասխանդ հիմնավորիր:
    Իմ կարծիքով բանաստեղծության մեջ գերակշռում է շարժումը քանի որ հեղինակը հաճախ օգտագործում է գործողություն ցույց տվող բառեր: օրինակ՝ ճեղքել, հուրհրալ, խոցել, խոցվել, վառվել:
  2. Եթե նկարես այս բանաստեղծությունը, ի՞նչ գույներ կօգտագործես:
    Կարմիր, սպիտակ, դեղին
  3. Ո՞րն է բանաստեղծության գլխավոր իմաստն արտահայտող տողը: Դուրս գրի՛ր և հիմնավորի՛ր, թե ինչու ես այդպես մտածում:
    Դու սրտիս մեջ ես, ոչ լեզվիս վրա
    Հեղինակը չի կարող խոսքերով արտահայտել այն ամենը, ինչ զգում է հայրենիքի հանդեպ:
  4. Ինքդ վերնագրի՛ր բանաստեղծությունը:
    Թանկ հայրենիք
  5. Արձակ, գրավոր պատմիր բանաստեղծությունը
    Իմ սուրբ հայրենիքը իմ սրտի մեջ է, ոչ լեզվիս վրա: Եթե սիրտս ճեղքեն դրոշիտ բոցը կհուրհրա: Քեղ բազմիցս խոցել է թշնամին, իմ սիրտը նույնպես խոցվել է քեզ հետ: Եթե մի օր քո պառքի համար մոմի պես վառվեմ : Ինձանից անգամ մոխրաբիծ չի մնա:

մայրենի

Ունայն- դատարկ

Գավաթ- բաժակ, ըմպանակ

Ցուպ- գավազան, ձեռնապայտ

կռվազան- Կռիվ սիրող, կռվարար, կռվասեր

խուժել- Արշավել, հարձակում գործելով մտնել մի երկիր՝ գավառ և, ներխուժել

Դավ-Գաղտնի մտածված կամ նախապատրաստված չարամիտ արարք՝ գործ

2

Իրեն անձի համար ապրած օրերը նժարի մեջ կշիռք չունին, բարիք գործած օրերն են ապրած համարվում: Ուրիշի համար ապրողն է ապրում:

3

Զրույցի գլխավոր միտքն այն է որ ամեն մարդ հիշվում է իր կատարած բարի գործով:

մայրենի

37. Տրված բառերը գործածելով՝ պատմություն  հորինի՛ր:

Պատրաստակամ. Կարդալ. Տարի, երամ, թակարդ, պարգևել, մառան. թութակ, տակառ:

38.   Անջատ գրվող բարդ  բառերի  (հարագրությունների) իմաստները մեկական բառերով արտահայտի՛ր:

Պար գալ- պարել

. զրույց անել- զրուցել

. խաղ անել- խաղալ

. թույլ տալ- թույլատրել

39. Այբբենական կարգով  դասավորի՛ր՝

ա) սենյակիդ իրերի անունները.

Աթոռ, գիրք, գրիչ, գրչատուփ, զարթուցիչ, զգեստ, ժամացույց, լամպ, համակարգիչ, մահճակալ, մատիտ, պահարան, ռետին, սրիչ, վարագույր, տետր, տիկնիկ:

բ) սիրածդ գրքերի անունները.

Չարլին և շոկոլադի գործարանը

գ) այն առարկաների անունները. որոնք կուզենայիր ունենալ:

Կատու, ձուկ, շուն

40. Կազմի՛ր տրված բայերի այն ձևերր, որոնք պա- տասխանում են ի՞նչ է անում  հարցին (ներկա ժամանակ):

Օրինակ՝ պարել — պարում  է:

Ա. Կրկնել. խոնարհել. գնալ, տապակել. հասնել. վերցնել. թռչել. աճել, հանգստացնել. վերադառնալ, դնել, թողնել:

Կրկնել- կրկնում է

Խոնարհել- խոնարհում է

Գնալ- գնում է

Տապակել- տապակում է

վերցնել- վերցնում է

թռչել- թռչում է

աճել- աճում է

Հանգստացնել- հանգստացնում է

Վերադառնալ- վերադառնում է

Դնել- դնում է

թողնել- թողնում է:

Բ.  Գալ. լալ. տալ:

Ո՞րն է Բ խմբի բայաձևերի շեղումը ընդհանուր օրինաչափությունից:

մայրենի

Առաջադրանքներ՝

1.Պատմվածքից դուրս գրի՛ր քեզ անծանոթ բառերը և բացատրի՛ր բառարանի օգնությամբ։

լուսացնել-գիշերն անցկացնել, մինչև լույս հասնել: 

ծաղրել-մեկին ձեռ առնել, կատակով մեկի վրա ծիծաղել և ծիծաղել տալ:

ազգական-արյունակից, հարազատ, մերձավոր, ազգակից:

սպառել-գործածելով՝ օգտագործելով վերջացնել:

2.Ըստ քեզ, ո՞րն էր պատմվածքի ասելիքը։

պատմվածքի ասելիքն այն էր, որ պետք չէ մաեն մեկի ասածին հավատալ և խուճապի մատնվել:

3.Պատմվածքից դուրս գրի՛ր  հերոսներին և բնութագրի՛ր նրանց։

Այս պատմության հերոսներն են երեխաների մայրը, մսավաճառը, գյուղի բնակիչները:

Создайте подобный сайт на WordPress.com
Начало работы