Կարինե Դադոյանի Ուսումնական Բլոգ

Համագործակցությունը որևէ ուղղությամբ կամ որոշակի խնդիր լուծելուն ուղղված համատեղ գործունեությունն է:

Մարդու կյանք հնարավոր է միայն այլ մարդկանց հետ համատեղ: Այդ առումով մարդկանց համատեղ կյանքը՝ համակեցությունը, այլընտրանք չունի: Յուրաքանչյուր մարդ, նման լինելով մյուսներին, նաև տարբերվում է իր բնավորությամբ, խառնվածքով, տեսակետներով: Քանի որ ժամանակակից հասարակությունում մարդիկ ավելի ազատ են, ապա այդ տարբերություններն ավելի ակնհայտ են դառնում:

Մարդկանց միջև հաղորդակցությունը կարող է լինել հաճելի կամ տհաճ, ձանձրալի կամ հետաքրքիր: Մեզանից յուրաքանչյուրն ունի բազմաթիվ անձնական շփումներ, որը կարող են լինել տհաճ, ձանձրալի կամ հետաքրքիր: Միմյանց նկատմամբ հետաքրքրության հիմքում ընկած է մեր նախասիրությունների, հայացքների, պահանջմունքների և այլ հատկանիշների ընդհանրությունը:

Համագործակցության կարևոր արդյունքը անձի զարգացումն ու անհատականության ձևվավորումն է: Համագործակցությունը զարգացնում է արդյունավետ փոխահարաբերվելու կարողություններ, որոնց ունեն բոլորը ունեն: Դրանք նպաստում են ուրիշնրի կարծիքը լսելուն և ահրգելուն, տարաձայությունները խաղաղ կարգավորել կարողանալուն, փոխօգնությանն ու հանդուրժողականությանը: Համագործակցությունը նպաստում է նաև անձի հակումների բացահայտմանը և մասնագիտական կողմնորոշմանը, ցանկալի աշխատանք գտնելուն, աշխատանքային խնդիրներ լուծելուն և ընդհանրապես մասնագիտական հաջողություններին:

Հակասությունը պայքար է, կռիվ, անհամաձայնություն, վեճ: Հակասությունը կարող է շատ թեթև դրսևորում ունենալ և շատ ընդարձակ. «Հակասություն կա այնտեղ, որ կան անհամատեղելի գործողություններ»:

Մեզնից յուրաքանչյուրն ինքնատիպ է: Մենք ունենք տարբեր կարիքների, ցանկություններ, նպատակներ, որոնք էլ առաջ են բերում շահերի բախումներ: Հետևաբար, կոնֆլիկտները հասկանալու համար անհրաժեշտ է հասկանալ մարդկանց կարիքները, ցանկությունները, նպատակները, իսկ  հակասությունը հաղթահարելու համար անհրաժեշտ է ՝ հանդուրժողականություն, փոխադարձ հարգանք ,ազատ մրցակցություն, հնարավորությունների հավասարություն և այլն:

Համեստությունը, հավասարակշռությունը, հավատարմությունը, հոգատարությունը և հուսալիությունը  համագործակցության ու համակեցության հետ առնչվող հասկացություններ են:

87.Կապակցության իմաստն արտահայտիր ածականով.
ճահիճներով պատված-ճահճապատ
մանրէներ ծնող-մանրեածին
միայնակ ապրող- մենակյաց
մեգով պատված- միգապատ
անուշ բուրող- անուշաբույր
թախծոտ դեմքով- թախծադեմ
միրգ տվող- մրգատու
նոր տնկած- նորատունք
շահույթ բերող- շահութաբեր
շեկ մազերով- շեկահեր
շատ շնորհներ ունեցող- շնորհալի
ոսկուց ձուլված- ոսկեձուլ

88. Առանձնացրու անձնանիշ և իրանիշ  գոյականները:
Գունդ- իրանիշ
գնդապետ- անձնանիշ
գնդացիր-իրանիշ
Եգիպտոս- իրանիշ
եգիպտացի- անձնանիշ
եգիպտացորեն- իրանիշ
թիզ- անձնանիշ
թզուկ- անձնանիշ
ձիակառք- իրանիշ
կառապան- անձնանիշ
վաճառատուն- իրանիշ
վաճառական- անձնանիշ
ուղեվարձ- իրանիշ
ուղևոր- անձնանիշ
վերելք- իրանիշ
վիրաբույժ- անձնանիշ
հնդկացի-անձնանիշ
հնդկացորեն- իրանիշ
հայ- անձնանիշ
Հայաստան- իրանիշ
դերբայ- իրանիշ
դերասան- անձնանիշ
հացաբույս- իրանիշ
հացթուխ- անձանիշ
խոհարար- անձնանիշ
խոհանոց- իրանիշ
լրագիր- իրանիշ
լրտես- անձնանիշ
հետախույզ-անձնանիշ
հետևանք- իրանիշ

89. Առանձնացրու թանձրացական և վերացական գոյականները:
Երամ- թանձրացական
հույս- վերացական
կասկած- վերացական
պատիվ- վերացական
վերարկու- թանձրացական
ճաշակ- վերացական
ճաշ- թանձրացական
կարոտ- վերացական
ծխախոտ- թանձրացական
գութ- վերացական
նախանձ- վերացական
երաժիշտ- թանձրացական
բնավորություն- վերացական
քար- թանձրացական
արձագանք- վերացական
ծառ- թանձրացական
հուշ- վերացական
հուշարձան- թանձրացական
վախ- վերացական
նկար- թանձրացական
բողոք- վերացական
դասագիրք-թանձրացական։

90.Որտեղ անհրաժեշտ է, գրիր մեծատառով:

Անդրկովկաս,
ՈՒկրաինայի Հանրապետություն, Վանա լիճ, Գերմանիայի Դաշնություն, խաղաղ օվկիանոս, Միջերկրական ծով, Կովկասյան լեռնաշղթա, Ատլանտյան օվկիանոս, Բալթիկ ծով, Գեղամա լեռներ, մայրաքաղաք Երևան, Մռյուծ Մհեր, Սասունցի Դավիթ, Անբան Հուռի, Պարզ լիճ, Կոտայքի մարզ, Արփա գետ, Պարույր Սևակ:

91.Ածանցների օգնությամբ հասարակ գոյականները դարձրու անձնանուններ:
Լույս- Լուսինե
լեռ- Լեռնիկ
գառ- Գառնիկ
թագ- Թագուհի
նազ- Նազենի
վարս- Վարսինե
վարդ- վարդան
ցող- Ցողիկ
արծիվ,
սաթ- Սաթենիկ
խաչ- Խաչատուր
Օրինակ՝ լեռ-Լեռնիկ, Լեռնուհի:

92.Առաջին շարքի գոյականների հոմանիշները գտիր երկրորդ շարքում և գրիր կողք կողքի:
ա. սարսափ, ավարտ, գրոհ, տանջանք, ծիծաղ, որոշում:
բ.  հարձակում, տառապանք, քրքիջ, ահ, վճիռ, վերջ:
Սարսափ- ահ
Ավարտ- վերջ
Գրոհ- հարձակում
Տանջանք- տառապանք
Ծիծաղ- քրքիջ
Որոշում- վճիռ

ա. հոտ, բողոք, հռչակ, ցավ, վախ, զայրույթ:
բ.   համբավ, կսկիծցասում, գանգատ, բույր, երկյուղ:
Հոտ- բույր
Բողոք- գանգատ
Հռչակ- համբավ
ցավ- կսկիծցասում
Վախ- երկյուղ

Առաջադրանքներ

§32. Ֆիզիկական մարմին և նյութ: Նյութի կառուցվածքը:

§33. Ատոմներ և մոլեկուլներ:

§34. Մոլեկուլների շարժումը: Դիֆուզիա:

1.Թվարկել ձեր շրջապատի մի քանի առարկաներ և նշել թե ինչ նյութերից է այն պատրաստված:
Պահարան — փայտ, լամինատ, նրբատախտակ
Սեղան — փայտ, ապակի, լամինատ, երկաթ,
Աթոռ — փայտ, պլասմաս, ապակի, լամինատ, երկաթ, կտոր…
Սպասք — կավ, ապակի, երկաթ

2.Ինչից են բաղկացած ֆիզիկական մարմնները:
Ֆիզիկական մարմինները բաղկացած են մեկ կամ մի քանի նյութերից:

3.Ինչպիսի կառուցվածք ունի նյութը:
Ամեն նյութ ունի իր կառուցվածքը:
Նյութի կառուցվածքի մասին որոշակի եզրակացության կարելի է հանգել փորձերի օգնությամբ:

4.Ինչպես են անվանում նյութի մասնիկները:
Մասնիկները, որոնցից կազմված են նյութերը, կոչվում են  մոլեկուլներ:

5.Որ նյութն են անվանում տարր:
Միևնույն տեսակի ատոմներից բաղկացած նյութն անվանում են տարր:
Տվյալ տարրի ատոմները միմյանցից ոչնչով չեն տարբերվում. նույնական են, սակայն տարբեր տարրերի ատոմներն իրարից տարբերվում :

6.Ինչ է մոլեկուլը:
Մոլեկուլը նյութի այն փոգրագույն մասնիկն է, որն օժտված է նյութի քիմիական հատկություններով: Ինչպես ատոմները, նույն նյութի մոլեկուլները նույնպես ոչնչով չեն տարբերվում իրարից:
7. Ինչ մոլեկուլներ են ձեզ հայտնի:

8.Որ մասնիկն է օժտված նյութի բոլոր հատկություններով:

9. Քանի անգամ է ատոմը փոքր խնձորից:

10.Ինչ է դիֆուզիան:
Նյութերի ինքնաբերական խառնման երևույթը կոչվում է դիֆուզիա:

11.Ինչպես է ընթանում դիֆուզիան գազերում, հեղուկներում և պինդ մարմիններում:
Փորձերից հայտնի է, որ գազերում դիֆուզիան ընթանում է շատ ավելի արագ, քան հեղուկներում:
Դա հասկանալի է, քանի որ գազի մոլեկուլների միջև հեռավորությունները շատ ավելի մեծ են, քան հեղուկի մոլեկուլների միջև հեռավորությունները, ուստի գազերի փոխադարձ ներթափանցումն ավելի արագ է ընթանում, քան հեղուկներինը:

Դիֆուզիան ընթանում է նաև պինդ մարմիններում, սակայն շատ ավելի դանդաղ, քան հեղուկներում:

12.Ինչպես է ջերմաստիճանի փոփոխությունը ազդում դիֆուզիայի արագության վրա:
Ջերմաստիճանը բարձրացնելիս դիֆուզիայի երևույթն ընթանում է ավելի արագ:

84.Յուրաքանչյուր բառաշարքում ընդգծել 5 պարզ ածական.
ա. կլոր, ալեկոծ, կույր, աղվես, աներ, մերկ, անգործ, կարճլիկ, կաղ, տկլոր
բ. համերաշխ, բոբիկ, քաջ, անայլայլ, անուրջ, հզոր, երկար, կարճ, անարգ, անվախ
գ. սև, գաթա, խրոխտ, բոլոր, նեղ, հաստ, դաշտ, նոսր, կորովի, ճահճապատ
դ. զվարթ, գավաթ, գմբեթ, արագ, դրոշ, մեղմ, լուրջ, ծանր, ուժեղ, դիտմամբ

85.Յուրաքանչյուր բառաշարքում ընդգծել 5 բարդ ածական.
ա. քարաշեն, սկզբնապես, լիտրանոց, բրոնզաձույլ, ձյունաթույր, հանդարտ, մեծամեծ, թափուր, քաջարի, ճերմակ
բ. խուճուճ, ալեզարդ, հեռաձիգ, հավասար, կապտականաչ, ձվաձև, կիսախուփ, դժբախտ, երիտասարդական
գ. սրճագույն, շեղակի, դանդաղաշարժ, երկթերթ, առհավետ, սրաքիթ, համընթաց, ստահակ, հավերժ, պատրաստ:

86 Յուրաքանչյուր բառաշարքում ընդգծել 5 ածանցավոր ածական.
ա. թավշյա, քնքուշ, աշակերտական, դժվար, տգեղ, ողորկ, դիպուկ, շքեղ, քաղցր, օտար
բ. ահագին, նիհար, ամենամեծ, վստահ, դժգոհ, հարմար, հարադիր, բարի, գեղեցիկ, լիուլի
գ. դեղին, մթին, պակաս, լավագույն, դժբախտ, կապույտ, անվախ, կոպիտ, դարավոր, վարար
դ. ամենախիզախ, վարարուն, ուրախ, նազելի, ծարավ, հզորագույն, պղտոր, վճիտ, գունատ, գիտակից

Խորանարդների տարբերությունը

Տեսական նյութ

Ինչպես նախորդ դասում, այստեղ նույնպես նույն դատողությունները կատարելով՝ կստանանք

       a3-b3=(a-b)(a2+ab+b2)

Այս հավասարությունն անվանում են խորանարդների տարբերության բանաձև: a2+ab+b2 բազմանդամն անվանում են a-ի և b-ի գումարի թերի քառակուսի: Բանաաձով տրվում է a3-b3բազմանդամի վերլուծումը արտադրիչների:

Առաջադրանքներ(դասարանում)

1) Արտահայտությունը գրեք բազմանդամի տեսքով.

ա) (x-y)(x2+xy+y2)=x³-y³

բ) (5-a)(a2+5a+25)=(5)³-(a)³=125-a³

գ) (2m-5n)(4m2+10mn+25n2)=(2m)³-(5n)³=8m³-125n³

դ) (7p+q)(49p2-7pq+q2)=(7p)³+(q)²=343p³+q²

2) Երկանդամը վերլուծեք արտադրիչների.

ա) m3-1=m3-13=(m-1)(m2+m+1);

բ)  27-x3=(3)³-x³=(3-x)(9+3x+x²);

գ) p3-64q3=(p)³-x³=(p-4q)(p²+4pq+16q²);

դ) x6-8y3=(x²)³-(5)³=(x²-2y)(x⁴+2x²y+4y²);

ե) m12-125=(m⁴)³-(5)³=(m⁴-5)(m⁸+5m⁴+25);

զ) c6p18-1=(c²p⁶)³-(1)³=(c²p⁶-1)(c⁴p¹²+c²p⁶+1);

է) 1000×3-64=(10x)³-(4)³=(10x-4)(100x²+40x+16);

ը) 8c3-y21x9=(2c)³-(y⁷x³)³=(2c-y⁷x³)(4c²+2cy⁷x³+y¹⁴x⁶);

Այսօր մարզական ստուգատեսի շրջանակներում այցելեցինք բասկետբոլի դահլիճ։ Խաղացինք և զվարճազանք։

Գաֆէսճեան արվեստի կենտրոն (ԳԱԿ), ժամանակակից արվեստի կենտրոն Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանի կենտրոնում գտնվող Կասկադ համալիրում։ Բացվել է 2009 թվականի նայեմբերի 9-ին։ ԳԱԿ-ը հիմնադրվել է ամերիկահայ գործարար Ջերարդ Գաֆէսճեանի կողմից և ներկայացնում է Ջերարդ Գաֆէսճեանի ժամանակակից արվեստի հավաքածուն։ Գաֆէսճեան արվեստի կենտրոնը Ջերարդ Գաֆէսճեանի ամենախոշոր բարեգործական նախաձեռնություններից մեկն է։ Վերականգնելով Երևան քաղաքում գտնվող Կասկադ համալիրը՝ Գաֆէսճեանն այն դարձրեց ժամանակակից արվեստի կենտրոնի, որը ներկայացնում է ցուցադրություններ և բազմազան կրթական, մշակութային և համերգային ծրագրեր և միջոցառումներ բոլոր տարիքային խմբերի համար։

Տեսական նյութ

Կիրառելով բազմանդամների բազմապատկման և նման անդամների միացման կանոնները` ստանում ենք`

(a+b)(a2-ab+b2)=a3-a2b+ab2+ba2-ab2+b3=a3+b3:

Այսպիսով` 

    (a+b)(a2-ab+b2)=a3+b3

հավասարությունն անվանում են խորանարդների գումարի բանաձև: 

a2-ab+b2 բազմանդամն անվանում են a-ի և b-ի տարբերության թերի քառակուսի:

Առաջադրանքներ(դասարանում)

1) Արտահայտությունը ներկայացրեք 3 ցուցիչով աստիճանի տեսքով.

ա) 125=5³

բ) 8=2³

գ) 27x³=27x³-3³x³=(3x)³

դ) 64y⁶=4³*(y²)³=(4y²)³

ե) x³y⁶=x³*(y²)³=(xy²)³

զ) 1/8p³=(1/2)³*(p³)=(1/2p)²

2) Արտահայտությունը ներկայացրեք խորանարդների գումարի տեսքով`

ա) x³+8=x³+2³=(x+2)(x²-2x+4);

բ)27+a3=3³+a³=(3+a)9-3a+a³);

գ) 1+m⁶=1³+(m²)³=(1+m²)(1+m²+m⁴);

դ) a⁹+27b³=(a³)³+(3b)³=(a³+3b)(a⁶-3a³b+9b²);

ե) 64p⁹+q¹²=(4p³)³+(q⁴)³=(4p³+q⁴)(16p⁶-4p³q⁴+q⁸);

զ) x¹⁸+8y²¹=(x⁶)³+(2y⁷)³=(x⁶+2y⁷)(x¹²-2x⁶y⁷+4y¹⁴)

3) Երկանդամը վերլուծեք արտադրիչների.

ա) m³+n³=(m+n)(m²-mn+n²)

բ) p⁶+q⁶=(p²)³+(q²)³=(p²+q²)(p⁴-p²q²+q²);

գ) b³+8=(b)³+(2)³=(b+2)(b²-2b+4);

դ) c⁶+125d³=(c²)³+(c²+5d)(c⁴-5c²d+25d²);

ե) 8p⁶+8=(2p²)³+(2)²=(2p²+2)(4p⁴-4p²+4);

զ) 64y3+1=(4y)³+(1)³=(4y+1)(16y²-4y+1);