Կարինե Դադոյանի Ուսումնական Բլոգ

Նախագիծ․ Ընտանեկան Ռադիոթատրոն․ Հովհաննես Թումանյան Անհաղթ աքլորը

Ֆիզիկա․ Ներքին Էներգիա

Թեմա՝ Ներքին էներգիա (ԳԼՈՒԽ V)

§38. Ներքին էներգիա.

§39. Ներքին էներգիայի փոփոխման եղանակները.

Առաջադրվող հարցեր՝

1. Մեխանիկական էներգիայի ինչ տեսակներ գիտեք: Բերեք օրինակներ:
Ջերմային էներգիա, էլեկտրական էներգիա, միջուկային էներգիա, քիմիական էներգիա, ճառագայթային էներգիա.

2.Ձևակերպեք էներգիայի պահպանման օրենքը:
Դիմադրության և շխման ուժերի բացակայությամբ մարմնի լրիվ մեխանիկական էներգիան շարժման ընթացքում մնում է հաստատուն՝ պահպանվում է։

3.Ինչպես է փոխվում որոշ բարձրությունից ընկնող գնդիկի էներգիան հենարանին (օրինակ գետնին) հարվածելուց հետո: Խախտվում է արդյոք էներգիայի պահպանման օրենքն այդ ժամանակ: Ինչու՞:
Մեխանիկական էներգիան փոխակերպվում է ջերմայինի,այսինքն ՝դառնում է պոտենցիալ էներգիա։

4.Ինչու է ընկնող գնդիկի հարվածից կապարե թիթեղի ջերմաստիճանը բարձրանում:
Երկու մարմինների մոլեկուլները շփման մակերեսում կատարում են ջերմային շարժում և տաքանում են։

5.Ինչ է մարմնի ներքին էներգիան: Ինչից է կախված այն:
Մարմնի մասնիկների ջերմային շարժման կինետիկ ՝էներգիանրրի և մասնիկների փոխազդեցության պոտենցիալ էներգիաների գումարը անվանում են մարմնի ներքին էներգիա:

6.Նկարագրեք մի քանի փորձ՝ ապացուցելու համար մարմնի ներքին էներգիայի գոյությունը:
Օդահան պոմպի զանգի տակ դնենք մխոցով գլան։Գլանում կա օդ,իսհ մխոցին դրված է ծանրոց։Երբ զանգից հանենք օդը, գլանի օդը սկսում է ընդարձակվել ևմխոցը բարձրացնում է վերև՝կատարելով մեխանիկական աշխատանք։Նշանակում է գլանի օդը օժտված է ներքին էներգիայով։

7.Բերեք օրինակներ, որոնք համոզում են, որ շփման կամ դիմադրության ուժերի առկայությամբ շարժվելիս փոխվում է մարմնի ֆիզիկական վիճակը:
Եթե փորձենք շարժել սեղանին դրված գիրքը, ազդելով նրա վրա հորիզոնական ուժով, կնկատենք, որ այն սկսում է շարժվել, երբ այդ ուժը հասնում է որոշակի արժեքի: Դա նշանակում է, որ մարմնի վրա այդ ընթացքում ազդում է մեկ այլ ուժ, որը հակառակ է ուղղված կիրառված ուժին և համակշռում է այն: Այն ուղղված է մարմնի հնարավոր շարժման ուղղությամբ: Այդ ուժը գրքի և սեղանի միջև առաջացած դադարի շփման ուժն է: Այդ ուժին մենք հանդիպում ենք, երբ փորձում ենք տեղից շարժել ծանր պահարանը:

8.Ինչն է բնութագրում մեխանիկական էներգիայի փոփոխությունը:
Մեխանիկական էներգիայի փոփխությունը բնութագրում է մարմնի ֆիզիկական վիճակը։

9.Նկարագրեք փորձ, որտեղ ջերմաստիճանի բարձրացմանը զուգընթաց մեծանում է մարմնի ներքին էներգիան:
Օրինակ` ալյումինե լարը մի քանի անգամ ծալելով և ուղղելով՝ նկատում ենք, որ այն տաքացել է, հետևաբար՝ մեծացել է նրա ներքին էներգիան։

10.Օրինակներով կամ փորձի նկարագրությամբ հաստատել, որ աշխատանք կատարելով կարելի է փոխել մարմնի ներքին էներգիան:
Օդ պաևունակող սրվակն ամուր փակված է խցանով, որն անցք ունի։ Սրվակը բարակ խողովակով միացած է մխոց ունեցող ապակե գլանին։ Մխոցը հեշտությամբ կարող է տեղաշարժվել գլանի մեջ։ Նրա դիրքը կորոշենք քանոնի օգնությամբ։ Նշելով մխոցի սկզբնական դիրքը՝ պարանով շփենք սրվակը։ Հետևելով մխոցի դիրքին՝ կտեսնենք, որ այն տեղաշարժվել է դեպի աջ։Եզրակացությունը մեկն է՝ շփման ուժերը հաղթահարելու համար պարանի միջոցով աշխատանք կատարելով՝ բարձրացրինք սրվակի, հետևաբար՝ նաև սրվակում օդի ջերմաստիճանը։ Իսկ ջերմաստիճանի բարձրացումը, ինչպես գիտենք, ցույց է տալիս, որ օդի ներքին էներգիան մեծացել է։Տաքացած օդը, ընդարձակվելով, մխոցը տեղաշարժեց աջ՝ կատարելով մեխանիկական աշխատանք։ Այդ աշխատանքն օդը կատարեց արդեն իր ներքին էներգիան, մխոցը տեղաշարժելուց հետո, որոշ չափով կնվազի։

11.Ինչ է ջերմահաղորդումը: Կարելի է ջերմահաղորդումը համարել էներգիայի փոխակերպում: Ինչու՞:
Առանց աշխատանք կատարելու մարմնի ներքին էներգիայի փոփոխման պրոցեսն անվանում են ջերմահաղորդում։
Ջերմահաղորդումը մի մարմնի ներքին էներգիայի հաղորդումն է մեկ ուրիշ մարմնի, այսինքն՝ մի մարմնի մոլեկուլների ջերմային շարժման էներգիայի փոխանցումը մոկ այլ մարմնի մոլեկուլներին։

12.Մարմնի ներքին էներգիան մեծացել է 10 Ջ-ով: Ինչ եք կարծում ջերմահաղորդմամբ, թե աշխատանք կատարելու միջոցով է տեղի ունեցել ներքին էներգիայի այդ աճը:
Ջերմահաղորդմամբ։

13.Տաք ջուրը խառնել են սառը ջրին: Ինչու է խառնուրդի ջերմաստիճանը բարձր սառը ջրի ջերմաստիճանից, բայց ցածր՝ տաք ջրի ջերմաստիճանից: Բացատրեք՝ հիմնվելով մոլեկուլային-կինետիկ տեսության դրույթների վրա:
Տաք մարմինը իր ջերմությունը փոխանցում է սառին որի արդյունքում ջերմաստիճանները հավասարվում են:

14.Հնարավոր է արդյոք ջերմափոխանակում սառույցի և ջրի միջև, եթե երկու նյութերի ջերմաստիճանն էլ 0C: Բացատրեք ինչու:
Ջերմափոխանակությունը տեցի է ունենում տարբեր ջերմաստիճաններով նյութերի միջև, քանի որ սառույցի և ջրի ջերմաստիճանները հավասար են, ջերմափոխանակում տեղի չի ունենա:

Հանրահաշիվ․Թվաբանական քառակուսի արմատների հատկությունները

Տեսական մասը կարդա՛ նաև «Իմ դպրոց» կայքում.

1.	Արմատի հատկությունները
2.	Արմատներով արտահայտություններ

Թեորեմ: Դիցուք a-ն և b-ն ցանկացած ոչ բացասական թվեր են, իսկ c-ն դրական թիվ: Այդ դեպքում

Թեորեմ Ցանկացած a իրական թվի համար ճիշտ է հավասարությունը:

Առաջադրանքներ(դասարանում)

1) ա)√4²=|4|=4
բ)√3,1²=|3,1|=3,1
գ) √(-1)²=|1|=1
դ)√(-5)²=|5|=5
ե)√1,13²=|1,13|=1,3
զ)√(-7,2)²=|7,2|=7,2
է)√(-0,3)²=|0,3|=0,3
ը)√(-57,1)²=|57,1)=57,1

2) ա) √a², եթե a>0
√a²=|a|=a
բ)√b², եթե b<0
√b²=|b|=-b
գ)√m², եթե m=0
√m²=|m|=0
դ)√n², եթե n<o
√n²=|n|=-a
ե)√(x+1)², եթե x+1>0
√(x+1)²=|x+1|=x+1
զ) √(m-2)², եթե m-2>0
√(m-2)²=|m-2|=m-2
է)√(3a+1)², եթե 3a+1>0
√(3a+1)²=|3a+1|=3a+1
ը)√(p-4)², եթե p-4<0
√(p-4)²=(p-4)=-|p-4|=-p+4;

3)ա)√12=√4*3=√4*√3=2√3;
բ)√18=√9*2=√9*√2=3√2;
գ)√20=√4*5=√4*√5=2√5;
դ)√24=√4*6=√4*√6=2√6
ե)√27=√9*3=√9*√3=3√3
զ)√28=√4*7=√4*√7=2√7
է)√32=√16*2=√16*√2=4√2
ը)√45=√9*5=√9*√5=3√5
թ)√50=√25*2=√25*√2=5√2
ժ) √72=√32*2=√32*√2=6√2

Լրացուցիչ առաջադրանքներ (տանը)

4) ա)√4*9=√4*√9=2*3=6
բ)√9*16=√4*√16=2*4=8
գ)√16*25=√16*√25=4*5=20
դ)√25*49=√25*√49=5*7=35
ե)√25*36*9=√25*√64*√9=5*6*3=90
զ)√49*64*100=√49*√64*√100=7*8*10=560

5)ա)√8*50=√4*2*2*2*25=2*2*5=20;
բ)√27*12=√3*9*4*3=3*2√9=6*3=18;
գ)√18*50=√9*2*25*2=3*5*√4=30;
դ)√32*72=√2*16*36*2=4*6*√4=48;
ե)√40*55*22=√8*5*5*11*2*11=√16*5²*11²=4*5*11=220;
զ)√21*35*15=√7*3*7*5*5*3=√7²*5²*3²=7*5*3=105;
է)√6*30*245=√3*2*15*2*5*49=√3²*2²*7²*5²=210;
ը)√245*27*60=√5*49*9*3*4=√5*7²*3²*3*2²*15=7*3*2*√15²=42*15=630
թ)√242*98=√2*121*2*49=√11²*2²*7²=11*2*7=154

Թումանյանը քառյակների մասին

Քառյակները շատ ուժեղ շտրիխներ են, դրանք իմ հոգու կենսագրությունն են։
Քառյակները հասուն շրջանի արդյունք են` իմաստության, վեհության։
Քառյակները շատ նուրբ, ազնիվ, խորը և գեղեցիկ բաներ են։
Քառյակները մեղմ են, քնքուշ, խորը, շատ սեղմ ու բովանդակալից։
Քառյակը գոհար է և անպայման հղկված պետք է լինի։
Քառյակը պոեզիայի մինիատյուրն է, նուրբ ճաշակի բան։ Քառյակները պետք է կարդալ հանգիստ ու ծանր և ամեն մարդ չի կարող հասկանալ, գնահատել։ Մարդիկ կան, որ քառյակները ոտանավորի նման են կարդում. պարզ տեսնում ես, որ չի հասկանում թե ինչ բան է քառյակը։

Հետաքրքրաշարժ մայրենի

1.Դասավորիր տառերն այնպես, որ բառ ստացվի:

նաշու- աշուն
նղասե-սեղան
մաիտան- մատիան
նագուր-
կոփիթոր-փոթորիկ
թոռա-աթոռ
լագդ- գդալ

2․Ախոյան- խոյ
աղմուկ- մուկ
հարկատու- կատու
սուլոց- ցուլ
ելակետային- կետ
անեզր- եզ
բոլորովին
անհավանական- ավանակ
հաղարջենի- արջ
դեղձի- ձի
բառերի մեջ ի՞նչ կենդանիներ ես տեսնում:

3. Ո՞ր թվականը ունի հականիշ, որը, սակայն, թվական չէ:

4․Կարապետ բառին նայելով քանի՞ գոյական ես տեսնում:
Կար, կարպետ

5. Գրի ՛ր գոյականներ, որոնց առաջին կամ վերջին տառը փոխելով կստանաք թվականներ:

6. Գտի ՛ր` ինչն է մեկի մեջ մեկ, կրկինի մեջ` երկու, երեքի մեջ` ոչ մեկ:

7. Ո՞ր երաժշտական գործիքի անվանումն է կազմված դերանվան կրկնությամբ և «կ» տառի հավելումով:

8. Գտի ՛ր «վերամբարձ» բառում թաքնված բառերը` առանց խախտելու տառերի հաջորդականությունը:
ամբար, բարձ, վեր, երամ,

9.Ժխտական ի՞նչ նախածանց միացնենք «տակ» բառին, որ ստանանք «հարված»:

10. Ո՞ր բառն է «գին» մատնացույց անում և հոմանիշ է «մեծ», «վիթխարի» բառերին:

11. Ի՞նչ կստացվի, եթե «աղ»-ն ու «մուկ»-ը խառնենք իրար:
աղմուկ

12. Ի՞նչ կստացվի, եթե «արկ»-ից առաջ «աչք» դնենք:

13. Հետևյալ բառերի տառերի վերադասավորումով ստանալ նոր բառեր՝ մշակ, ափսե, ժանր, վիճակ, գավառ, վտակ, մկրատ, պարկ, վկա:

14. Կազմել նախադասություն 3 և ավելի բառերով, որոնք լինեն միավանկ:

15. Գրել ա-ով սկսվող բառեր այնպես, որ յուրաքանչյուր հաջորդի հնչյունների թիվը նախորդից մեկով ավելի լինի:

16. Կազմել այնպիսի նախադասություններ, որ բոլոր բառերը սկսվեն նույն տառով:

17.Գրել տասական բառ.

որոնց հնչյունները ու տառերը հավասար են
որոնց հնչյունները ավելի շատ են, քան տառերը
գրությամբ և արտասանությամբ տարբերվում են
զույգեր, որոնք իրարից տարբերվում են մեկ հնչյունով

18. Շարունակեք նախադասությունն այնպես, որ գայլը մեղավոր չլինի.
Գայլը կերել էր փոքրիկ նապաստակին, քանի որ նա ցրտից սատկել էր։

19. Բնանկարչություն բառից ստացեք ի՞նչ և ի՞նչպիսի հարցերին պատասխանող 10 բառ:
ինչ
տուն
մարդ
դանակ
կրակ
փայտ
բաժակ
հեռախոս
սառույց
գիրք
վրձին

Ինչպիսի
կարմիր
մեծ
փոքր
բարակ
երկար
սուր
ամուր
ծանր
անհետաքրքիր
խորը

20. Գրեք եռավանկ 10 բառ
Մատուցող
բանիմաց
խորամանկ

21. Գրեք այնպիսի հարց, որի պատասխանը կլինի՝ — Ես վաղուց մոռացել էի այդ մասին:

22. Կազմիր այնպիսի նախադասություններ, որ բոլոր բառերը սկսվեն նույն տառով:

Հարց-կատակներ

Պատասխանները պետք է լինեն միայն գոյականներ:

Ի՞նչն է քոնը, բայց դու սովորաբար չես օգտագործում:
Բոլոր մարդիկ ի՞նչ ունեն:
Գտիր անունը. ա) անունս կազմված է մորս և ծննդավայրիս անուններից, երկուսն էլ սկսվում են ա-ով. բ) մեր գյուղը փոքրիկ արև է նշանակում:
Ի՞նչ կարելի է տեսնել քնած ժամանակ:
Էն ինչն է ինչն է՝ ուր գնում ես հետևում է քեզ:
Ի՞նչն է, որ ինչքան վերցնում ես, այնքան մեծանում է:
Ո՞ր ամիսն է ամենակարճը:

Հանրահաշիվ․ Թվաբանական քառակուսի արմատ

Առաջադրանքներ(դասարանում)

1) Հաշվեք՝

ա) 20+√1=2+1=3
բ) 15-√36=15-6=9
գ) √9+√4=3+2=5
դ)√16+√25=4+5=9
ե) √49-√1=7-1=6
զ) √81-√49=9-7=2
է)√100-√36=10-6=4
ը) √144-√121=12-11=1
թ)√0,36+√0,49=0,6+0,7=1,3

2) Ապացուցել, որ

ա)√4>1
(√4)²>(1)²
4>1

բ) √3>1
(√3)²>(1)²
3>1

գ) 2<√5
(2)²<(√5)²
4<5

դ) 1,4<√2
(1,4)²<(√2)²
1,96<2

ե)1,7<√3
(1,7)²<(√3)²
2,89<3

զ) 1,8>√3
(1,8)²>(√3)²
3,24>3

է) 1<√2<2
(1)²<(√2)²<(2)
1<2<4

ը)1<√3<2
(1)²<(√3)²<(2)²
1<3<4

Լրացուցիչ առաջադրանքներ (տանը)

3) Հաշվեք՝

ա)2*√81=2*9=18
բ)1/3*√100=1/3*10=10/3=3 1/3
գ)√4*√0,25=4*0,5=2
դ)√0,16*√9=0,4*9=3,6
ե)√0,27։√3=√0,27։3=0,09=0,3
զ)√49:√0,01=70:0,1=70
է)√1/9*√81=1/3*9/1=3/3=3
ը) √0,36:√1/36=0,6:1/6=6/10*6/1=18/5
թ) √1,69:√0,0625=13/100:25/100=13/10*100/25= 26/5

4) Համեմատեք թվերը՝

ա)√100 և √81
√100=10
√81=9
10>9=)√100>√81

բ)√100 և √121
√100=10
√121=11
10<11=)√100<√121
գ) √4 և 3
√4=2
2<3=)√4<3
դ)1/5 և √0,25
√0,25=0,5
1/5=0,2
0,2<0,5=)1/5<√0,25

ե) 2 և√1/16
√1/16=1,4
2>1/4=)2>√1/16

զ) 9/5 և √4/49
√4/49=1/7
9/5>2/7=)9/5>√4/49

է)1/5 և √0,25
√0,25=0,5
1/5=0,2
0,2<0,5=) 1/5<√0,25

ը)√ 2 1/4 և √64/40
√2 1/4= √9/4=3/2
√64/49=8/7
3/2>8/7=) √2 1/4>√64/40
թ) √1/4 և 1/4
√1/4=1/2
1/2>1/4=) √1/4>1/4

5) Հաշվեք՝

Աշխարհագրություն․Հարավ-արևմտյան Ասիա

Ինչպիսին է Հարավ-արևմտյան Ասիայի աշխարհագրական դիրքը։
Հարավ-արևմտյան Ասիան գտնվում է շատ ծովերի շրջապատման մեջ, որոնցից են Արաբական, Սև, Կարմիր, Կասպից ծովերը և Ադենի, Օմանի և Պարսից ծոցերը։ Հարավ-արևմտյան Ասիան լի է լեռներով։ Այնտեղ են գտնվում Հիմալայան լեռները և լեռնային և քարքարոտ վայրերը կազմում են ամբողջ տարածքի 3/5-րդ մասը։
Ի՞նչ գործոններով է պայմանավորված Հարավարևմտյան Ասիայի ՏԱԴ-ի և ՔԱԴ-ի առանձնահատկությունները , ՀՀ համար դրանք ի՞նչ նշանակություն ունի։
Հայաստանի համար վատ է այն, որ նրա տարածքում չկան ծովային նավահանգիստներ։ Հայաստանը լեռնային երկիր է և չունի այդքան շատ տափաստաններ, ինչի պատճառով է մենք չկան բավականին անտառներ, բայց փոխարենը Հայաստանը հարուստ է քարի պաշարներոբ։ Հայաստանն, իդեպ, գրեթե ամբողջությամբ շրջապատված է մուսուլմանական երկրներով։
Ուրվագծային քարտեզի վրա առանձնացնել Հարավարրևմտյան Ասիա տարածաշրջանի մեջ մտնող պետություններըև դրանց ափերը ողողող ջրային ավազանները։
Որոնք են հարավ-արևմտյան Ասիայի տնտեսական զարգացման խոչընդոտներն ու խթանիչները
Խթանիչներ – Հարավ-արևմտյան Ասիայի երկրներում գտնվում է նավթի համաշխարհային պաշարների նավթի 2/3, գազի պաշարների 1/4։ Այդ տարածաշրջանը հարուստ է նաև մետաղներով և այլ օգտակար հանածոներով։
Խոչընդոտներ – Անապատային և լեռնային տարածքները, որոնք բարենպաստ չեն գյուղատնտեսության, նաև տրանսպորտի զարգացման համար։ Տարածաշրջանը անկայուն է, շատ են պատերազմները ու հակամարտությունները, տարածաշրջանի խոշոր և հարուստ երկրները միապետություններ են, ինչը խանգարում է տնտեսության և գիտության զարգացմանը։
Ինչ ներդրում ունի Հարավ-արևմտյան Ասիան քաղաքաքկրթության մեջ, որն է հայերի ունեցած ավանդը։
Տարածաշրջանում կան հնագույն, հազարամյակների պատմություն ունեցող ազգեր, քաղաքներ։ Դրանցից են Երուսաղեմը, Թեհրանը, Երևանը, Պերսեպոլիսը, Բեյրույթը, Պալմիրան և այլն․։ Դրանց կողքին կան նաև ժամանակակից նոր քաղաքներ, երկրաքերերով և գեր ժամանակակից ինֆրակառուցվածքով, ինչպես օրինակ Դոհան, Դուբայը։
Ինչով է պայմանավորված հարավ-արևմտյան Ասիայի մի շարք երկրներում տղամարդկանց մեծ թիվը
Տարածաշրջանի երկների մեծ մասը ավանդական մահմեդական երկրներ են, որտեղ կրոնի դերը շատ բարձր է։ Այդ հասարակություններում գոյություն ունի տղամարդու, արուզավակի պաշտամունք։ Այդ պատճառով բարձր է սեռաաական սկզբունքով հղիության ընդհատման դեպքերը։
Ինչ դեր ունի հարավ-արևմտյան Ասիան ամողջ աշխարհում։