Վերլուծել Էքզյուպերիի «Փոքրիկ իշխանի» հետևյալ հատվածները:

•  «Ամենահուզիչ բանը այս քնած Փոքրիկ իշխանի մեջ ծաղկի նկատմամբ նրա հավատարմությունն է, այն վարդի կերպարը, որը կանթեղի նման շողում է նրա մեջ նույնիսկ այն ժամանակ, երբ նա քնած է»: Եվ ես հասկացա, որ նա ավելի փխրուն է, քան թվում է: Կանթեղը պետք է պահպանել. քամու պոռթկումից այն կարող է հանգչել:
  
  Կարծում եմ հեղինակը խոսում է մարդու ամենակարևոր հատկանիշներից մեկի հավատարմության մասին, որը ուներ նաև Փոքրիկ իշխանը։ Կարծում եմ առանց հավատարմության, ոչինչ չի կարղ լինել և նույնիսկ սիրո հիմքում կանգնած է հավատարմությունը։ Իսկ Փոքրիկ իշխանը մարդու հիանալի օրնակ է ։
  
• – Մարդիկ ճեպընթաց գնացքներ են նստում, բայց իրենք էլ չեն հասկանում, թե ինչ են փնտրում, – ասաց Փոքրիկ իշխանը: – Դրա համար էլ նրանք հանգիստ չունեն և մեկ այս, մեկ այն կողմ են նետվում… 
  Այս հատվածում ներկայացված է մարդու անվերջանալի մղջավանջի մասին։ Մարդիկ անընդհատ ձգտում են ավելիին չգնահատելով իրենց ունեցածը։ Իսկ Փոքրիկ իշխանը իր ունեցած մի վարդով այնքան երջանիկ էր։
• Ես վախենում էի, թե նա կհոգնի:
  – Ջուրը ես ինքս կհանեմ, – ասացի, – քեզ համար դժվար կլինի:
  Ես դանդաղ դուրս քաշեցի դույլը և զգուշորեն դրեցի ջրհորի քարե եզրին: Իմ ականջներում հնչում էր չարխի ճռճռան երգը, դույլի մեջ ջուրը դեռ ծփում էր, և նրա մեջ թրթռում էին արևի շողքերը:
  – Ես ուզում եմ այդ ջրից մի կում անել, – շշնջաց Փոքրիկ իշխանը: – Տուր մի քիչ խմեմ…
  Եվ ես հասկացա, թե նա ինչ էր փնտրում:
  Ես դույլը մոտեցրի նրա շրթունքներին: Նա խմում էր աչքերը փակ: Նրա համար դա ոնց որ ամենագեղեցիկ խնջույքը լիներ: Դա հասարակ ջուր չէր:
  Այդ ջուրը ծնվել էր աստեղրի տակով անցնող երկար ճանապարհից, չարխի ճռճռոցից և իմ ձեռքերի ճիգից: Դա կարծես նվեր էր սրտի համար:

Ճամբարային առաջին շաբաթվա ամփոփում

Առաջին օրը ծանոթացանք , մեր ջոկատը կազմված էր ինչպես ծանոթ, այնպես էլ անծանոթ սովորողներից, որոնց հետ արագ ծանոթացանք և մտերմացանք, միշտ սիրել եմ ձեռք բերել նոր ընկերներ, տարբեր խառերի միջոցով փորձեցինք բացահայտել միմյանց բնավորությունը, ինտելեկտուալ կարողությունները, նախասիրություններր։

Հանդիպեցինք ընկեր Նունեի հետ քննարկեցին մեր նախագծերը ՝ ազգագրական փառատոնի առաջարկվող։
Մեր ջոկատի առաջարկած նախագծերի նորարությունը կայանում է նրանում, որ մենք պատրաստվում ենք ուսումնասիրել, ոչ միայն ազգային և ծիսական ուտեստներ, այլ նշել դրանց բաղադրությունը և վերջիններիս դրական և բացասական ազդեցությունը օրգանիզմում։

Պատրաստվում ենք նաև բնագիտատեխնիկական նախագծին, որի շրջանակներում իրականցնելու ենք երկու նախագիծ սովորող-սովորեցնող նախագիծը, որը իրականացնելու ենք միջին դպրոցի սովորողների հետ։

Ես ներկայացնելու եմ հիդրաի մասին և միասին մանրադիտակով ուսումնասիրելու ենք։

Ունենք նաև մեկ ուսումնական նախագիծ։

Նախագծի ընթացքում սովորեցին մանրադիտակով աշխատել և մանրադիտակի միջոցով ուսումնասիրեցինք չոր նմուշներ։

Հիմնականում ուսումնասիրել ենք 7-րդ դասարանի համապատասխանող նմուշներ, համացանցից գտել տեղեկություններ դրանց մասին, որպեսզի կարողանանք ներկայացնել միջին դպրոցի սովորողներին։

Այստեղ ուսումնասիրում ենք մանրեների տեսակները, որի համար անհրաժեշտ էր ստեղծել սննդային միջավայր, վերցնել տարբեր առարկաներից նմուշներ, որն էլ ուսումնասիրել ենք մանրադիտակով։

Այս նախագծի ընթացքում սովորեցինք աշխատել կշեռքով, ագար-ագարից ստանալ սննդային միջավայր։

Հաջորդ շաբաթվա ընթացքում նախատեսել եմ իրականացնել Ազգային Խոհանոց նախագիծը, որի ընթացքում ուսումնասիրելու եմ Ղափամա հայկական ուտեստի պատմությունը և բաղադրությունը: Այս նախագծով մասնակցելու եմ <<Ձմեռ Պապիկ>> մրցանակաբաշխությանը։

Մեքսիկական խոհանոց — խոհանոց, որը իրենից ներկայացնում է ացտեկական և իսպանական ավանդույթների խառնուրդ։ Հիմքը կազմում են տորտիլյաները   համեմունքներով, որոնց մեջ առաջին տեղն է զբաղեցնում չիլի պղպեղը (մեքսիկական խոհանոցի «այցեքարտ») և սալսան։ Տորտիլաներից պատրաստում են տարբեր ռուլետներ. բուրիտո (մսով կարկանդակ), էնչիլադա (տորտիլյա թաթախված պանրի սոուսի մեջ, ներսում` հավի միս ու լոբի) և չիմիչանգի (եռացող ձեթի մեջ տապակված գլանափաթեթ պանրով, հավի կամ տավարի մսով ու լոլիկով)։ Դրանցով նաև պատրաստում են ձվածեղ ու էվոս։ Դրանք մատուցվում են մրգերով և բանջարեղենով աղցանների հետ, որոնցից ամենահայտնին է գուակամոլեն (սառը նախուտեստ ավոկադոյի խյուսային միջուկից՝ լոլիկի, լայմի հյութի և այլ բանջարեղենի ու համեմունքների ավելացմամբ) և պիկո-դե-գայոն (աքաղաղի կտուց) — կծու սոուս կտրտած լոլիկի խորանարդիկներով, սոխով և հալապենո պղպեղով։ Մսային ուտեստների շարքում առաջին տեղը զբաղեցնում է ֆահիտան  — տավարի միս տապակված գրիլի վրա։ Ամենատարածված նախուտեստները բրինձն ու լոբին են։ Բնորոշ համեմունքներ. համեմ, պղպեղներ սերանո և հալապենո : Մեքսիկական հայտնի ալկոհոլային խմիչքը տեկիլան է։ Մեքսիկական ծագում ունի սիրված ըմպելիքը` կակաոն կամ տաք շոկոլադը, այս ըմպելիքները ավանդական են համարվում Մեքսիկայի համար։

Հայկական Խոհանոց

Ազգային խոհանոցը մշակույթը բնութագրող ամենագունեղ տարրն է: Ժողովուրդի կենցաղավարման բոլոր ավանդույթները, ինչպես նաև բնաշխարհի բոլոր բարիքները մեկտեղվում են ազգային խոհանոցում: 

Շատ  կերակուրների պատրաստման եղանակներ գրեթե չեն փոխվել, և մինչ այժմ սերունդներին են փոխանցվում խոհանոցի բոլոր գաղտնիքները: Հայաստան այցելած զբոսաշրջիկներն ու հյուրերը հայկական խոհանոցից ստացված իրենց տպավորությունների հիման վրա Հայաստանը առանձնացնում են աշխարհի մյուս երկրներից:

Բազմաթիվ միատարր խոհանոցների կողքին հայկական խոհանոցը միշտ առանձնացել է իր համի և ձևի նուրբ արվեստով:

Տոլմա

«Տոլմա» բառն առաջացել է ուրարտական «տոլի» կամ ուրարտերեն «ուդուլի» բառից, որը նշանակում է «խաղողի տերև»: Հնագույն բաղադրատոմսերը վկայում են, որ սկզբում այն փաթաթվել է միայն խաղողի տերևով, հետագայում օգտագործվել են նաև կաղամբի, բանջարի, սերկևիլի և հաղարջի տերևներ: Տոլմայի առաջին բաղադրատոմսը թվագրվում է 8րդ դար: Տոլմայի բազմաթիվ տարատեսակներ են առանձնացվում: Դրանցից մեկն է Պասուց տոլման, որը պատրաստվում է միմիայն հատիկեղենից: Հնում պասուց տոլման պատրաստել են գարնանամուտին, ինչը խորհրդանշում էր երկրագործական տարվա սկիզբը:

2011 թվականից ամեն տարի Հայաստանում անց է կացվում ավանդական տոլմայի փառատոնը, որի հիմնական նպատակը ազգային արժեքների պահպանումն է: Փառատոնի ժամանակ ներկայացվում են տոլմայի ավելի քան 60 տեսակներ, ինչպես նաև փառատոնի ժամանակ է հենց պատրաստվում ամենաերկար տոլման:

Գաթա 

Գաթան իր առանձնահատուկ տեղն է զբաղեցրել գրեթե բոլոր տոնական և ծիսական սեղաններին: Ըստ ազգագրագետների հնում գաթայի վրա հատուկ խորհրդանշաններ են պատկերել, հաճախ նաև խաչեր, որպիսզի ընտանիքը պաշտպանեին չար աչքից: Նրանց պնդմամբ գաթան խորհրդանշում է նաև ընտանիքի ամրությունը, և իզուր չէ որ հարսանիքների ժամանակ հենց գաթա են պարեցնում նորապսակների գլխավերևում:

Գաթան նաև Ամանորի սեղանի ամենակարևոր բաղադրիչն էր հանդիսանում, որի մեջ թաքցնում էին կոպեկը կամ դովլաթը: Այն սովորաբար կտրում էին տան ամենափոքր անդամի մեջքին դնելով: Այն անդամը ում բաժին էր ընկնում կոպեկը համարվում էր տարվա հաջողակը:

Բնակչության ազգային կազմը։

Հիմնական ազգը՝հայերը, որոնք կազմում են ընդհանուր թվի 98,1%-ը։

ՀՀ-ում թվաքանակով երկրորդ ազգը եզդիներն են։

Երրորդ թվում ռուսներն են, որոնց թիվը 2011թ․ մարդահամարի տվյալներով 11,9հազ է։

ՀՀ-ում մյուս ազգերից համեմատաբար մեծաքանակ են ասորիները,րդերը,ուկրաինացիները,վրացիները,հույները, որոնցից յւուրաքանչյուրի թիվ 3000ից պակաս է։

Երկրի գործուղ սահմանադրության համաձայն՝ ՀՀ-ի բոլոր քաղաքացիներն, անկախ ազգային պատկանելությունից ունեն հավասար իրավունքներ ու պարտականություններ։

Բնակչության սեռային կազմը։

Տղամարդիկ կազմում են 48%,իսկ կանայք 52%

Բնակչության տարիքային կազմը։

Բնակչության կառուցվածքը որոշելու համար ընդունված է առանձնացնել տարիքային խմբեր՝ մինչաշխատաունակ, աշխատաունակ և հետաշխատաունակ։

Բնակչության սեռատարիքային կազմի առանձնահատկությւոններն ընդունված է արտահայտել հատուկ գրաֆիկների՝սեռատարիքային բուրգերի միջոցով։

Բնակչության կազմն ըստ բնակավայրերի տեսակների։

Բնակչության կազմի բնութագրության ժամանակ կարևոր է իմանալ ինչպես է բնակչությունը բաշխված քաղաքի և գյուղի միջև։

        9-րդ դաս .  Կիսամյակային  ինքնաստուգման  առաջադրանքներ

  Թեման՝ «Անօրգանական  նյութերի  հիմնական  դասերը` «Օքսիդներ, թթուներ,  

                   հիմքեր, աղեր»     Յուրաքանչյուր  առաջադրանքը  0,2 միավոր  է

1. Հետևյալ  օքսիդները  դասակարգեք  հիմնային,  թթվային, երկդիմի, անտարբեր օքսիդների.  K2O,SO2, N2O3, BeO,   CaO, P2O5, MgO, CO, Al2O3,  SO3,  N2O5,  ZnO,  CO2,  Na2O,  Fe2O3,   SiO2,  N2O,  Cr2O3 , P2O3,  CuO,  Cl2O7 , FeO

 

Հիմնային – K2O, CaO, MgO, BeO, Na2O, Fe2O3, CuO, FeO

Թթվային – SO2, N2O3, P2O5, SO3, N2O5, CO2, SiO2, P2O3, Cl2O7

Երկդիմի – Al2O3, Cr2O3

Անտարբեր – CO, N2O​

 

ա)  Որոշեք  տարրերի օքսիդացման աստիճանները օքսիդներում:

K2O​+1

SO2​+4

N2O3​+3

BeO​+2

CaO​+2

P2O5​+5

MgO​+2

CO​             +2

Al2O3​+3

SO3​+6

N2O5​+5

ZnO​+2

CO2​+4

Na2O​+1

Fe2O3​+3

SiO2​+4

N2O​+1

Cr2O3​+3

P2O3​+3

CuO​+2

Cl2O7​+7

FeO​+2

 

բ)  Որոշեք օքսիդների հարաբերական  մոլեկուլային  զանգվածները՝Mr

K2O​94.20

SO2​64.07

N2O3​76.02

BeO​25.01

CaO​56.08

P2O5​141.94

MgO​40.31

CO​             28.01

Al2O3​101.96

SO3​80.07

N2O5​108.02

ZnO​81.38

CO2​44.01

Na2O​61.98

Fe2O3​159.70

SiO2​60.09

N2O​44.02

Cr2O3​152.00

P2O3​109.94

CuO​79.55

Cl2O7​182.90

FeO​71.85

      գ)  Գրեք  բոլոր օքսիդներին համապատասխանող կամ հիմքերի  կամ  թթուների     

    բանաձևերը  և  անվանեք:      

K2O կալիումի օքսիդ

SO2 ծծմբի երկօքսիդ

N2O3 ազոտի օքսիդ

BeO բերիլիումի օքսիդ

KaO կալցիումի օքսիդ

P2O5 ֆոսֆորի օքսիդ

MgO մագնեզիումի օքսիդ

SO3 ծծմբի օքսիդ

N2O5 ազոտի օքսիդ

CO2 ածխածնի երկօքսիդ

Na2O նատրիումի օքսիդ

SiO2 սիլիցիումի երկօքսիդ

P2O3 ֆոսֆորի օքսիդ

CuO պղնձի օքսիդ

Cl2O7 դիքլորի օքսիդ

FeO  երկաթի օքսիդ

                    

 դ)  Գրեք  օքսիդների  հնարավոր  փոխազդեցության  ռեակցիաների հավասարումները      

     ջրի, թթուների, հիմքերի հետ:

Ջուր (H2O):

 

Մետաղական օքսիդ + Ջուր → Մետաղական հիդրօքսիդ

Մետաղական օքսիդ + Ջուր → Մետաղական հիդրօքսիդ

Փոխազդում է ոչ մետաղների օքսիդների հետ՝ առաջացնելով թթուներ։

 

Ոչ մետաղական օքսիդ.

Ոչ մետաղական օքսիդ + Ջուր → Օքսիդաթթու

 

Թթուներ:

 

Մետաղական օքսիդ.

Մետաղական օքսիդ + Թթու → Աղ + Ջուր

 

Ոչ մետաղական օքսիդ.

Ոչ մետաղական օքսիդ + Թթու → Օքսիդաթթու

 

Հիմքեր:

Ոչ մետաղական օքսիդ + Հիմք → Աղ + Ջուր

 ե)  Գրեք մեկական օրինակ հիմնային, թթվային, երկդիմի, անտարբեր օքսիդների,

      անվանեք  և որոշեք  նրանց  որակական ևքանակական բաղադրությունը (ատոմների      

       թիվը(ինդեքսը), տարրերի զանգվածային հարաբերությունը, զանգվածային    

       բաժինները (%), մոլային բաժինները):                                                               

 

Հիմնական օքսիդ.

 

Օրինակ՝ CaO (կալցիումի օքսիդ)

Քանակական կազմը:

Կալցիում` 1 ատոմ

Թթվածին` 1 ատոմ

 

Զանգվածային հարաբերություններ.

Կալցիումի զանգվածը՝ 40,08 գ/մոլ

Թթվածնի զանգվածը՝ 16.00 գ/մոլ

 

Զանգվածային կոտորակներ (%):

Կալցիում` 71,4%

թթվածին` 28,55%

 

Մոլային ֆրակցիաներ:

Կալցիումի մոլային բաժին.

40.08/40.08 + 16.00 ≈ 0.714

 

Թթվածնի մոլային բաժին.

16.00 / 40.08 + 16.00 ≈ 0.286

 

Քանակական կազմը:

 

Ծծումբ՝ 1 ատոմ

Թթվածին` 3 ատոմ

Զանգվածային հարաբերություններ.

 

Ծծմբի զանգվածը՝ 32,06 գ/մոլ

Թթվածնի զանգվածը՝ 16.00 գ/մոլ

Զանգվածային կոտորակներ (%):

 

Ծծումբ՝ 57,14%

թթվածին` 42,86%

Մոլային ֆրակցիաներ:

 

Ծծմբի մոլային բաժին.

32.06 / 32.06 + 16.00 × 3 ≈ 0,571

 

Թթվածնի մոլային բաժին.

16.00 × 3 / 32.06 + 16.00 × 3 ≈ 0,429

 

Երկդիմի օքսիդ.

 

Օրինակ:

MgO (մագնեզիումի օքսիդ)

 

Քանակական կազմը:

 

Մագնեզիում` 1 ատոմ

Թթվածին` 1 ատոմ

Զանգվածային հարաբերություններ.

 

Մագնեզիումի զանգվածը՝ 24,31 գ/մոլ

Թթվածնի զանգվածը՝ 16.00 գ/մոլ

Զանգվածային կոտորակներ (%):

 

Մագնեզիում` 60,39%

թթվածին` 39,61%

Մոլային ֆրակցիաներ:

 

Մագնեզիումի մոլային բաժին.

24.31 / 24.31 + 16.00 ≈ 0,603

 

Թթվածնի մոլային բաժին.

16.00 / 24.31 + 16.00 ≈ 0,397

 

Անտարբեր օքսիդ.

 

Օրինակ՝ CO (ածխածնի օքսիդ)

 

Քանակական կազմը:

 

Ածխածին` 1 ատոմ

Թթվածին` 1 ատոմ

Զանգվածային հարաբերություններ.

 

Ածխածնի զանգվածը՝ 12,01 գ/մոլ

Թթվածնի զանգվածը՝ 16.00 գ/մոլ

Զանգվածային կոտորակներ (%):

 

Ածխածին` 42,86%

թթվածին` 57,14%

Մոլային ֆրակցիաներ:

 

Ածխածնի մոլային բաժին.

12.01 / 12.01 + 16.00 ≈ 0,429

 

Թթվածնի մոլային բաժին.

16.00 / 12.01 + 16.00 ≈ 0,571

 

2. Դուք  լաբորատորիայում իրականացրել  եք՝

  <<Մետաղ—› հիմնային օքսիդ—› հիմք —› աղ` Mg —› MgO —› Mg(OH)2 —›MgCl2

Գրեք   իրականացրած  ռեակցիաների հավասարումները , հավասարացրեք, նշեքռեակցիայի տեսակը և  կատարեք   հաշվարկ.  որքա՞ն  աղ  կստացվի, եթե <<հրավառության>> համար  վերցրել  եք  a գ մագնեզիում,ընդունել, որ բոլոր   ռեակցիաները  ընթանում  են քանակապես:

 

2Mg + O2 -> 2MgO

MgO + H2O -> Mg(OH)2

Mg(OH)2 + 2HCl -> MgCl2 + 2H2O

 

 

Հաշվարկներ:

Մագնեզիումի մոլեր.

Տրված զանգվածը՝ 1 գ

Mg-ի մոլային զանգվածը՝ 24,305 գ/մոլ

Mg մոլ՝ 1 գ / 24,305 գ/մոլ = 0,0411 մոլ

 

Մագնեզիումի քլորիդի զանգվածը.

MgCl2-ի մոլային զանգվածը՝ 95,211 գ/մոլ

MgCl2-ի զանգվածը՝ 0,0411 մոլ * 95,211 գ/մոլ = 3,91 գ

 

3.  Օդում  ֆոսֆորի  այրման,  ստացված  ֆոսֆորի(V) օքսիդի  ջրում  լուծվելը  և  ֆոսֆորական թթվի  չեզոքացումը  նատրիումի  հիդրօքսիդով ռեակցիաներըի   ո՞ր  տեսակին  են համապատասխանում, պատասխանը  հիմնավորեք  ռեակցիաների հավասարումներով.                

 1)   միացման, տեղակալման,  փոխանակման

 2)   միացման, միացման, փոխանակման

 3)   փոխանակման, տեղակալման, միացման

 4)   միացման, փոխանակման,  տեղակալման  

4P + 5O2 -> 2P2O5

2P2O5 + 6H2O → 4H3PO4

3NaOH + H3PO4 → Na3PO4 + 3H2O

 

4. Ո՞ր  պնդումն  է  ճիշտ  ամֆոտեր (երկդիմի)  օքսիդների  համար, պատասխանը հիմնավորեք  համապատասխան  ռեակցիաների  հավասարումներով.

1)  փոխազդում  են  միայն  հիմքերի  հետ

2)  փոխազդում  են  միայն  թթուների  հետ

3)  փոխազդում  են  և’  հիմքերի, և’  թթուների հետ

4)  չեն փոխազդում  ո’չ  հիմքերի,  ո’չ  թթուների հետ

 

XO + H2A -> XA + H2O

XO + M(OH) 2 -> MXO2 + H2O

 

X – օքսիդացված նյութ

M – մետաղ

A – թթվային մնացորդ

 

5. Հետևյալ  նյութերից   չորս  սյունակով  առանձնացրեք  օքսիդները, հիմքերը, թթուներն  ու աղերը, նշելով  յուրաքանչյուրի  անվանումը.  HNO3,   Na2O, Cu(OH)2, Na3PO4,   NO2, FeO  Al(OH)3,   Ca(NO3)2, Ba(HCO3)2, HNO2, NH4OH, KClO3, FeBr3, HCl,  CO2, NaAlO2, Fe(OH)2, H2S, CaSiO3,  NaCl, H2SO4, MgO, NaOH,  H3PO4,  SO3, KHS,  CaOCl2,  (NH4)2SO4,  Na2KPO4.

          Օքսիդ

               Հիմք

           Թթու

            Աղ

Na2O

NO2

FeO   

CO2

NaAlO2

CaSiO3,

MgO

SO3

Cu(OH)2

Al(OH)3

NH4OH

Fe(OH)2

NaOH

HNO3

HNO2

FeBr3

HCl

H2S

H2SO4

H3PO4

Ca(NO3)2

KClO3

NaCl

KHS

CaOCl2

(NH4)2SO4

Na2KPO4

 

6. Որքա՞ն  է  Al2O3 –ի  զանգվածը (գ), որում  պարունակվում  են  3,74   . 1022 թվով  ատոմներ.

1)  1,18                                     2) 1,27                                      3)   11,8                             4)  12,7   

6.33 գրամ

 

7. Ո՞ր   նյութերի  8,428 • 1023  թվով  մոլեկուլների  զանգվածն  է  56 գ .

ա)   MgO                        բ)  CaO                        գ)  NaOH                    դ)   CuO 

1)  բ,դ                                    2) ա,բ                                            3) ա,գ,                              4) գ,դ                                                                                

 

8.  NaOH,  H2SO4,  Al(OH)3,  Cu(OH)2, Ca(OH)2, Fe(OH)3 միացություններից  մի  քանիսը    հնարավոր  է ստանալ  համապատասխան  օքսիդի  և  ջրի միացումով: Գրեք  ռեակցիաների  հավասարումները,  որքա՞ն  է  հնարավոր ռեակցիաների  հավասարումների գործակիցների գումարը .

 1)  10                                        2)  25                                    3) 4                                         4)  6

 

N2O + H2O = 2NOH

SO3 + H2O = H2SO4

Al2O3 + 3H2O = 2Al(OH)3

CuO + H2O = Cu(OH)2

CaO + H2O = Ca(OH)2

Fe2O3 + 3H2O = 2Fe(OH)3

 

9. Որո՞նք  են  ոչմետաղ —> թթվային  օքսիդ —> թթու —> աղ  ծագումնաբանական   կապն արտահայտող  փոխարկումների  շղթայում համապատասխան   ռեակցիաների   հավասարումների  ձախ  մասերը` ըստ իրականացման   հերթականության.​

         ա)  SO2  +  H2O =                                                  դ) H2SO3  +  CaO =                                              

        բ)   S + O2 =                                                      ե)  SO2  +  CaO =                                                       

          գ)   S  +  H2O =                                              ​

1)  բ, ե, դ                               2)  բ, ա, դ                                 3)  գ, դ, ե                          4)  ե, ա, գ  

 

10.  Բերված   օքսիդների   զույգերից   որո՞նք   են   փոխազդում   միմյանց   հետ.  1. Na2O  և  N2O5,      2. BaO   և  CO2,      3. Na2O  և  FeO,       4. Na2O  և  Al2O3,       5.  SiO2  և  P2O5,         6.  Na2O  և  CaO:  Գրեք  ռեակցիաների   հավասարումները, Ճիշտ   պատասխանը`  փոխազդող  զույգերիհամարներն  են. 

   1)   2,3                                     2) 1,2,4                           3) 2,5,6                          4) 1,2,5,6

 

 

11. 7,8 գ  զանգվածով  կալիումը  լուծել  են  48,4 գ ջրում:  Որքա՞ն  է  նյութի  զանգվածային

բաժինը (%) ստացված  լուծույթում, ճիշտ պատասխանը  հիմնավորեք հաշվարկով.  

1) 20                                   2)    80                                  3)  25                                      4)   65  

 

39               56

7.8գ           11.2գ

 

2 * 39      2

     7.8գ        0.2գ(H2)

 

48.4 + 7.8 = 56.2գ

56.2 — 0.2(H2) = 56

 

56գ                    11.2գ

100%                20%

 

12. Ջրածին   ստանալու  համար  մետաղական ցինկի  հետ  ո՞ր  թթուն  են  փոխազդեցության    

   մեջ  դնում, պատասխանը  հիմնավորեք   համապատասխան  ռեակցիայի  հավասարումով   

   1)   խիտ  H2SO4                 2)  նոսր  H2SO4              3)  խիտ HNO3             4)  նոսր  HNO3

13.  R մետաղը  թթվածնի  հետ առաջացնում  է  օքսիդ, որում  մետաղի  զանգվածային  բաժինը 52,94 % է: Հայտնի է, որ  այդ  մետաղի իոնում  պրոտոնների և էլեկտրոնների  թվերի  տարբերությունը  3  է:  Կատարեք  հաշվարկ,որքա՞ն  է  R  տարրի  կարգաթիվը.                                                                                             

1) 11                                         2)   20                                      3) 13                                   4) 12  

R2O3

52.94           47.06

R2                          48

R2 = 53.99

R = 26.99

R = Al

Al2O3

 

14. Հետևյալ  նյութերից ` HNO3,  CaO,  CuSO4,  Ca(OH)2,  P2O5  որո՞նք  կփոխազդեն  նատրիումի հիդրօքսիդի  հետ`   առաջացնելով   չեզոք աղեր.  Ճիշտ  պատասխանը`   բոլոր հնարավոր  ռեակցիաների   գործակիցների գումարն  է. 

1)  20                                            2) 21                                       3)  25                                 4)  26 

 

 

15. Համապատասխանեցրեք  քիմիական  տարրի նշանը,  դրա  բարձրագույն  օքսիդի  հիդրատի ընդհանուր  բանաձևը և  հիդրատում տարրի օքսիդացման  աստիճանը.  

Տարրի  քիմիական  

          նշան                  

 Օքսիդի  հիդրատի             

      ընդհանուր       

        բանաձև

   Տարրի օքսիդացման        աստիճանը

     ա)  Cu 

      բ)   Li

      գ)  Al

      դ)  S

      ե)  N

        1)  ROH

      2)  R(OH)2

      3)  H2RO4

     4) H3RO3

     5)  HRO3  

 Ա) +3

 Բ)  +1

 Գ)  +4

 Դ)  +2

 Ե)  +6

 Զ)  +5

 Ո՞ր  շարքի  բոլոր  պատասխաններն  են  ճիշտ.                                                                                  

1) ա2Ա, բ1Գ, գ4Ա, դ4Գ, ե4Ե                                       3) ա3Բ, բ1Դ, գ4Ա, դ3Գ, ե5Դ                                

2)   ա2Դ, բ1Բ, գ4Ա, դ3Ե, ե5Զ                                        4) ա2Դ, բ1Բ, գ4Բ, դ5Զ, ե3Գ 

 

 

16.   Նատրիումի  և  կալիումի  հիդրօքսիդների  հավասար  զանգվածներ  պարունակող  խառնուրդը  լուծել  են  ջրում  և  ստացված  լուծույթը  չեզոքացրել  են  ազոտական  թթվի  30,24 %  զանգվածային  բաժնով  լուծույթով:  Չեզոքացումից  հետո  լուծույթը  գոլորշիացրել  են  և  ստացել  նիտրատների 22 գ խառնուրդ: 

     Հաստատե’ք  կամ հերքե’ք  պնդումների  ճշմարտացիությունը  խնդրի  վերաբերյալ.

1) Կալիումի  հիդրօքսիդի  զանգվածը  ելային  խառնուրդում  5,6 գ է:

2) Նատրիումի  հիդրօքսիդի  նյութաքանակը  փոքր  է  կալիումի  հիդրօքսիդի  նյութաքանակից:

3) Նատրիում  տարրի  զանգվածը  աղերի  խառնուրդում  3,22 գ  է:

4) Նիտրատների  գումարային  նյութաքանակը  0,2մոլ  է:

5) Ծախսված  ազոտական  թթվի  լուծույթի  զանգվածը  50 գ  է:

6) Նատրիումի նիտրատի զանգվածը կալիումի նիտրատի  զանգվածից մեծ  է 1,4 գ-ով:                                                                                         

1

2

3

4

5

6

Ճիշտ  է 

x

x

x

սխալ  է 

x

x

x

չգիտեմ 

​

1. Ո՞րն է հիմնական տարբերությունը ալկալիների և մյուս հիմքերի միջև։
Ալկալիները ջրում լուծվում են

***

2. Հետևյալ պնդումներից ո՞րն է ճիշտ։
ա․ Ցանկացած հիմք կարելի է ստանալ օքսիդի ու ջրի փոխազդեցություններից
բ․ Հիմքերի մոլեկուլում մետաղի ատոմը կապված է հիդրօքսիդ մեկ խմբի տարրից
գ․ Անոնիումի հիդօքսիդն ալկալիների շարքն է դասվում
դ․ Բարիումի հիդրօքսիդը ջրում չլուծվող հիմքերի շարքն է դասվում

***

3. Ո՞րն է ավելորդ միացություննը
ա․ KOH Ba(OH)₂ Sr(OH)₂ Mn(OH)₂ LiOH
բ․ Cr(OH)₂ Mg(OH)₂ Zn(OH)₂ Fe(OH)₂ Ni(OH)₂

***

4. Գրե՛ք հետևյալ հիդրօքսիդներին համապատասխանող օքսիդների քիմիական բանաձևերն ու անվանեք այդ հիդրօքսիդներն ու օքսիդները․
LiOH – Li₂O
Cu(OH)₂ – Cu₂O
Sr(OH) – SrO
Ni(OH)₂ – NiO
Mg(OH) – MgO
Mn(OH)₂ – MnO
Cr(OH) – Cr₂O₃

***

5. Ինչո՞ւ ալկալիներ (օրինակ՝ նատրիումի հիդրօքսիդ կամ կալիումի հիդրօքսիդ) պարունակող սրվակները պետք է խնամքով փակել: Պատասխանը հիմնավորեք համապատասխան քիմիական ռեակցիայի հավասարմամբ:

***

6. NaOH – KOH, MgO, H₃PO₄, Ca(OH)₂, Na₂O
MgO + 2NaOH → Mg(OH)₂
HCl – HNO₃, H₂S, MgO, H₃PO₄, SO₂
MgO + 2HCl → MgCl₂ + H₂O