Կարինե Դադոյանի Ուսումնական Բլոգ

Քննարկվող հարցեր՝

1.Ինչն են անվանում մեխանիկական շարժում:               
Մարմինների շարժը երկրագնդում այնպես էլ տիեզերքում կոչվում են մեխանիկական շարժում։

2.Բերել մեխանիկական շարժման օրինակներ:      
Փողոցում մեքենաների և մարդկանց շարժվելը, թռչունների ճախրելը, ծառի ճյուղի տատանվելը, գետերի ու առվակների հոսալը, տիեզերքում մոլորակների պտտվելը արևի շուրջ և այլն։

3.Որ մարմինն են անվանում հաշվարկման մարմին:
Այն մարմինը, որի նկատմանբ դիտարկվում է այլ մարմինների շարժումը , կոչվում է հաշվարկման մարմին։

4.Շարժվող գնացքի վագոնում սեղանի վրա դրված է գիրք: Որ մարմինների նկատմամբ է գիրքը՝
ա. շարժվում,
բ. մնում դադարի վիճակում:

5. Ինչն են անվանում նյութական կետ:
Այն մարմինը, որի չափերը տվյալ պայմաններում կարելի է անտեսել, կոչվում է նյութական կետ։

6. Որ դեպքում մարմինը կարելի է համարել նյութական կետ, որ դեպքում՝ ոչ: Բերել օրինակներ:
Երբ հետազոտում ենք Արեգակի շուրջը մոլորակի պտտման օրինաչափությունները, մոլորակներն ու Արեգակը դիտարկում ենք որպես նյութական կետեր, մոլորակների և արեգակի կառուցվածքները, ապա դրանք չի կարելի նյութական կետ համարել։

7.Հետևյալ որ դեպքերում ուսումնասիրվող մարմինը կարելի է համարել նյութական կետ.

    ա) չափագլանով որոշում են պողպատե գնդի ծավալը;

    բ) դիտարկվում է Երկրի պտույտն իր առանցքի շուրջը;

   գ) դիտարկվում է Լուսնի պտույտը  Երկրի շուրջը;

   դ) Ինքնաթիռը վայրէջք է կատարում:

8. Կարելի է երկրագունդը համարել նյութական կետ:

9. Ինչն են անվանում շարժման հետագիծ:
Հետագիծ կոչվում է այն գիծը , որով տվյալ հաշվարակման համակարգում շարժվում է մարմինը։

10. Բերել ուղղագիծ և կորոգիծ շարժումների օրինակներ:

11. Դիտարկել սեղանի վրա գլորվող և գետին ընկնող գնդիկի շարժումը: Գծել նրա շարժման հետագիծը:

12. Ինչն են անվանում մարմնի անցած ճանապարհ:
Հետագծի այն մարմնի երկարությունը, որով շարժվել է մարմինը որոշակի ժամանակամիջոցում, կոչվում է այդ ժամանակամիջոցում մարմնի անցած ճանապարհ։

13. Ինչով է տարբերվում հետագիծն անցած ճանապարհից:
Տարբեր մարմինների շարժման հետագծերը միմյանցից տարբերվում են, ոչ միայն ձևով, այլև երկարությամբ

14. Կհանդիպեն արդյոք երկու նյութական կետեր, եթե հայտնի է, որ դրանց հետագծերը հատվում են:

15. Չափեք  ձեր քայլի միջին երկարությունը և որոշեք տնից մինչև մոտակա կանգառը ձեր անցած ճանապարհը:

Հեքիաթ

Առաջադրանքներ
Ա) Հեքիաթում արտահայտված գաղափարն այն է, որ․
 ընկերոջը հյուրասիրելը կարևոր է
 միայն լավ ժամանակ անցկացնելով լավ ընկերներ չեն լինում
 ընկերոջը փորձելը լավ բան չէ
 կինը ամուսնու ամենաիմաստուն ընկերն է
 լավ ընկերը միշտ պատրաստ է օգնելու ընկերոջը
 լավ ընկեր լինել չի նշանակում իր մասին չմտածել։

Բ) Համաձայնե՛ք կամ մի՛ համաձայնեք ներկայացված մտքերի հետ՝ Ձեր պատասխանը
հիմնավորելով հեքիաթից դուրս գրված համապատասխան հատվածներով և Ձեր
վերլուծությամբ։
 Դհավալմուքհը նախօրոք գիտեր, որ առաջին ընկերը լավ ընկեր չէ, բայց անչափ
սիրում էր նրան։
Համաձայն չեմ այս մտքի հետ։
 Դհավալմուքհը ամեն օր օգտվում էր հարուստ ընկերոջ ճոխ սեղանից, իմանալով, որ
նա այնքան էլ անկեղծ չէ։
Համաձայն չեմ այս մտքի հետ։
 Կինն ասում էր, որ աղքատ ընկերը կարող էր ինչ-որ բանով հյուրասիրել, բայց չարեց
դա, և դա նշանակում է, որ այնքան էլ լավ ընկեր չէ։
Համաձայն եմ
 Կինը այնքան էլ չէր վստահում ամուսնու ողջամտությանը։
Այո, իրականում դա այդպես էր։
Դհավալմուքհը այնքան էլ անկեղծ չէր աղքատ ընկերոջ հետ․ նա նրան չասաց
փորձության մասին։
Համաձայն չեմ։

Գ.Հեքիաթի համար նոր ավարտ հորինի’ր։
Պալատի ճանապարհին տեսնելով Դհավալմուքհին ողջ- առողջ, երկրորդ ընկերը գխի է ընկնում, որ իրեն ստել են՝ ասելով, թե իր ընկերը փորձանքի մեջ է։ Այդ օրվանից նա այլևս չի վստահում Դհավալմուքհին, և նրանց ընկերությունը ավարտվում է։

Դ.Շարադրի’ր մտքերդ հետեւյալ ասույթի շուրջ`

«Մտերմությունը կարող է լինել առանց փոխադարձության, բայց ընկերությունը` երբեք»:
Ես այնքան էլ համաձայն չեմ այս ասույթի հետ, քանի որ, իմ կարծիքով, այս կյանքում ամեն ինչ պետք է փոխադարձ լինի։ Այլապես երկար տևել չի կարող ո՛չ մտերմությունը, ո՛չ սերը, ո՛չ ընկերությունը։

1․ Ի՞նչ է ուսումնասիրում հասարակական աշխարհագրությունը։ /0,5 միավոր/

Հասարակական աշխարհագրություն, ուսումնասիրում է բնակչության և տնտեսության տեղաբաշխման օրինաչափություններն ամբողջ աշխարհում։

2․ Նշե՜լ սխալ տարբերակը․

Աշխարհագրության մեջ պետությունները խմբավորում ենք ըստ․ /0,5 միավոր/

• տարածքի
• բնակչության թվի
• աշխատանքային ռեսուրսի
• աշխարհագրական դիրքի

3․ Լրացնել նախադասությունները։ /1 միավոր/

Աշխարհի պետությունները ըստ պետական կառավարման ձևի լինում են  միապետությունների և հանրապետությունների։ ։ Գոյություն ունի հանրապետության երկու տեսակ նախագահական և խորհրդարանական ։Նախագահական հանրապետությունում նախագան ընտրվում է ժողովրդի կողմից պարբերաբար կատարվող ընտրությունների միջոցով։ Խորհրդարանական հանրապետության դեպքում նախագահն ընտրվում է խորհրդարանի կողմից։

4․Ո՞ր պնդումն է ճիշտ.   /0,5 միավոր/

1. Աշխարհի երկրների մեծ մասը կառավարման ձևով միապետություն է:
2. Նախագահական հանրապետությունում երկրի նախագահն ընտրվում է պառլամենտի (խորհրդարանի) կողմից:
3. Աշխարհի երկրների ճնշող մեծամասնությունը տարածքային կառուցվածքով ունիտար (միացյալ) են:
4. Դաշնային պետության տարածքային միավորներն ունեն բացարձակ պետա­կան անկախություն:

5․ Երկրագնդի վրա կամ դրա որևէ տարածքում բնակվող մարդկանց ամբողջությունը կոչվում է.     /0,5 միավոր/

1. ռասա
2. ազգ
3. աշխատանքային ռեսուրս
4. բնակչություն

6․ Կրոնապետություն է.        /0,5 միավոր/

1. Մոնակոն
2. Թուրքիան
3. Մեծ Բրիտանիան
4. Վատիկանը

7․ Աշխարհում բնակչության մեծ կուտակումներ ունեցող գլխավոր արեալներից չէ. /0,5 միավոր/

1. Ավստրալիան
2. Արևմտյան Եվրոպան
3. Արևելյան Ասիան
4. ԱՄՆ–ի հյուսիս–արևելքը

8․ Բնական շարժի հետևանքով սերունդների հերթափոխման գործընթացը կոչվում է.  /0,5 միավոր/

1. բնակչության կազմ
2. բնակչության բնական աճ
3. բնակչության մեխանիկական շարժ
4. բնակչության վերարտադրություն

9․Երկրի տարածքը 40 հազ. կմ² է, բնակչության թիվը` 6 մլն մարդ: Բնակչության միջին խտությունը կլինի.        /0,5 միավոր/

1. 150 մարդ/կմ²
2. 200 մարդ/կմ²
3. 100 մարդ/կմ²
4. 180 մարդ/կմ²
   
   

10․ Ի՞նչ է ժողովրդագրական պայթունը․ /1 միավոր/

Ժողովրդական պայթունը ժողովրդի կտրուկ աճն է։

11․ Ի՞նչ ժողովրդագրական քաղաքականություն  իրականացնում զարգացած և զարգացող երկրները․ /1 միավոր/ 

Տնտեսական, վարչա-իրավական, դաստիարակչական, քարոզչական և այլ ձեռնարկումների համակարգ է, որի օգնությամբ պետությունն իր համար ցանկալի ուղղությամբ ներգործում է բնակչության բնական շարժի, ծնելիության վրա։

12․   Ի՞նչ է բնակչության վերարտադրությունը․ /1 միավոր/
Բնակչության սերունդների ծնելիության եւ մահացության նորացման, հերթափոխման գործընթացը անվանում են բնակչության վերարտադրություն:  

13․ Ի՞նչ է միգրացիան․/1 միավոր/
Միգրացիան բնակչության բռնի կամ կամավոր տեղաշարժն է։
Մի երկրից մյուսը կամ նույն երկրում կապված մշտական կամ ժամանակավոր բնակավայրը փոխելու հետ:

14․ Թվարկե՜լ միգրացիայի դրդապատճառները․ /1 միավոր/
Միգրացիայի դրդապատճառները՝ էկելոգիայի վատ լինելը, բնական աղետները, երկրի զարգացումը, կլիման և այլն։

1. Տրված գոյականներից նորերը կազմի՛ր` ուհի, ստան, ոց, ություն ածանցներով:

Հայ-հայուհի, հայություն,Հայաստան,հայոց
դպիր-դպրոց
այգի-այգեստան
 հնոց-հնություն
 բույր-բուրաստան
 ծառ-ծառաստան
 բժիշկ-բժշկություն
պարսիկ- Պարսկաստան, պարսկուհի

2. Տրված բայերից  ածանցավոր գոյականներ կազմի՛ր և ածանցներն ընդգծի՛ր:

Նկարել-նկարիչ
 գրել-գրիչ, գրություն
զարթնել-զարթուցիչ
թափել-թափոն
ուսուցանել- ուսուցիչ
քերել- քերիչ
վարել-վարիչ
հաճախել-հաճախականություն
բախել-բախյուն
հնչել-հնչյուն
վազել-վազք

3.Տրված գոյականակերտ ածանցներից յուրաքանչյուրով երկու գոյական կազմի՛ր և գրի՛ր, թե ո՛ր բառերից կազմեցիր:

դնել (դիր) — դրածո, պարսավել — պարսավանք:

Անք- Վարդանանք
ցի-դրացի,վրացի,ամերիկացի
 ածո-պահածո, հանածո,գտածո, դրածո
 ք-վազք,ցանք, հանք
 ուկ- արջուկ, մարդուկ, թզուկ
 իք- հայրենիք, վարտիք
իչ- վարիչ, գործիչ, ուսուցիչ
ու-
ան-Պահարան, գրադարան
 իկ- սրտիկ, ճուտիկ, Աստղիկ, աստղիկ
պան-այգեպան, պարտիզպան
ստան-Հայաստան, Հնդկաստան, մրգաստան, բուրաստան
ուհի-Հայկուհի, Հրաչուհի, հայուհի

4. Տրված արմատներով բաղադրյալ (բարդ և ածանցավոր) բառեր կազմի՛ր` դրանք դնելով նոր բառերի սկզբում, մեջտեղում և վերջում:

Ուղի-մայրուղի, ուղեցույց, փակուղի, կոյուղի, ուղեկալ
ուղիղ-ուղղագիծ, ուղղափառ
 աղտ-աղտոտված
ախտ- դեղնախտ, շաքարախտ, ախտաբանական, ախտանիշ, համախտանիշ
ուղտ-Ընձուղտ
 ուխտ- ուխտագնացություն, ուխտավոր
 թիռ-ինքնաթիռ,ուղաթիռ, հրթիռ, թռչուն,թռիչք
 թրջ(ել)-թրջոց։

Տեսական նյութ

Առաջադրանքներ

1) Գտեք ABC անկյան կից անկյունը, եթե`

ա) <ABC=125⁰
180⁰-125⁰=55⁰

բ) <ABC=90⁰
180⁰-90⁰=90⁰

գ) <ABC=43⁰
180⁰-43⁰=137⁰

2) Գտեք  hk և kl կից անկյունները, եթե`

ա) <hk-ն 40⁰-ով փոքր է <kl-ից
180⁰-40⁰=140⁰
140⁰:2=70⁰
70⁰+40⁰=110⁰
<hk=70⁰
<kl=110⁰

բ) <hk=3<kl
180⁰:4=45⁰
3*45⁰=135
<hk=135⁰
<kl=45⁰

գ) <hk : <kl= 5:4
180:(5+4)=20⁰
5*20⁰=100⁰
4*20⁰=80⁰
<hk=100⁰
<kl=80⁰

3) O կետից տարված են OA, OB և OC ճառագայթները, ընդ որում` OA ուղղահայաց է OB: <AOB և <BOC-ի կիսորդներով կազմված անկյունը 20⁰ է: Գտեք <BOC և <AOC:

4) Գծեք երեք անկյուն՝ սուր, ուղիղ, բութ: Գծեք նաև դրանց յուրաքանչյուրի կից անկյունը:   

5) Գտեք երկու ուղիղների հատումից առաջացած չփռված անկյունները, եթե՝ ա) դրանցից երկուսի գումարը 114⁰ է, բ) երեք անկյունների գումարը 220⁰ է:
ա)114⁰:2=57⁰
բ)360⁰-220⁰=140⁰
180⁰-57⁰=123⁰
180⁰-140⁰=40⁰

6) Նկարում պատկերված է երեք ուղիղ, որոնք հատվում են O կետում: Գտեք անկյունների գումարը՝ <1+<2+<3:

<1+<2+<3=180⁰

1*Ավազը խառնվել է փայտի թեփի հետ:Առաջարկե՛ք եղանակ, որի միջոցով հնարավոր է այդ
խառնուրդի բաղադրամասերն առանձնացնել:

Խառնուրդի վրա անհրաժեշտ է լցնել ջուր, որի հետևանքով ավազը կմնա ջրի հատակին, քանի որ ծանր է, իսկ թեփը կբարձրանա ջրի երեսին:

2* Ունենք ջուր և ծծմբի  (IV) օքսիդ (H2O,SO2):

Գրել այս 2 նյութի

.ֆիզիկական հատկությունները(ագրեգատային վիճակը (գազ, հեղուկ, պինդ), գույնը, հոտը, համը, խտությունը, ջերմահաղորդականությունը, էլեկտրահաղորդականությունը, հալման եւ եռման ջերմաստիճանները, լուծելիությունը ջրում եւ այլ լուծիչներում)
ջուր- հեղուկ,թափանցիկ,հոտ չունի, անհամ, 1000 կգ,  0,56 Վտ/,չունի, եռում է, լուծվում է։

ծծմբի օքսիդ— պինդ, սպիտակ, լուծվում է։

1. Առանձնացնել հոմանիշ բառերի 6 զույգ:

 Ա. Ընչաքաղց, զգաստ, լիովին, գթալ, ժրաջան, ամբոխ, զգոն, բազմություն, ամբողջապես, անկշտում, ջանասեր, կարեկցել:

Բ.Լուրթ, համամիտ, տոկուն, հաղթանդամ, ստահակ, ալևոր, մեծամարմին, խարդախ, կայուն, կապտագույն, համակարծիք, զառամյալ:

Գ) զեփյուռ, ճգնել, պերճ, ձանձրալի, ճիրան, մեծանուն, մագիլ, տաղտկալի, սյուք, շքեղ, ջանալ, անվանի:

Ա) Զգաստ -զգոն
Գթալ- կարեկցել
Լիովին- ամբողջապես
Ժրաջան- ջանասեր
Ամբոխ- բազմություն
Ընչաքաղց- անկշտում

Բ) Հաղթանդամ- մեծամարմին
Լուրթ- կապտագույն
Համամիտ -համակարծիք
Տոկուն- կայուն
Ալևոր-զառամյալ
Ստահակ-խարդախ

Գ)Ճիրան- մագիլ
Ձանձրալի-տաղտկալի
Մեծանուն-անվանի
Ճգնել-ջանալ
Զեփյուռ-սյուք
Պերճ-շքեղ

2. Բաց թողնված տեղերում գրել տրված բառերը:

Եղյամն էր սնկի գլուխն արծաթում,

Մրսում էր կարծես վայրի նշենի

Հանգստանում էր հողմը բացատում`

Ականջն ամպրոպի ազդանշանին:

(նշենի, ամպրոպ, բացատ, սունկ,)   

3. Դարձվածքների իմաստն արտահայտել մեկ բառով:

Ա. Լուն ուղտ դարձնել-չափազանցնել

Բ. Շունչ տալ-կենդանացնել

Գ. Սիրտ անել- համարձակվել

Դ. Լույս սփռել-լուսավորել

4. Տրված դարձվածքներով նախադասություններ կազմի՛ր:
Աչքերով ուտել, խելքը ուտել, լույս աշխարհ գալ, գիշերը ցերեկ անել, գլխի ընկնել, ծակուծուկ մտնել:
Համակարգչային վատ խաղը կերել էր երեխաների խելքը։
Քաղցած երեխան արդեն աչքերով ուտում էր մայրիկի պատրաստած ուտեստը։
Շուտով նրանց երեխան լույս աշխարհ էր գալու։
Երեխաները ծակուծուկ էին մտել չկարողացանք նրանց գտնել։
Տղան գիշերը ցերեկ էր անում և ամբողջ գիշեր համակարգչով խաղեր խաղում։
Տղան անմիջապես գլխի ընկավ, թե ինչ էր պատահել։

5. Տրված արտահայտություններից յուրաքանչյուրով երկու նախադասություն կազմի՛ր` դրանք գործածելով

ա) ուղիղ իմաստով,
բ) որպես դարձվածք:
Ձեռքով անել, 
Երեխան ձեռքով արեց մայրիկին։
Տղան ձեռքով նախշեր արեց ավազին։
աչքը մտնել, 
Տղան մատիտը քիչ էր մնում մտցներ դասընկերոջ աչքը։
Աշակերտը փորձում էր ամեն կերպ ուսուցչի աչքը մտնել։
ձեռք մեկնել,
Տղան ձեռքը մեկնեց տատիկին և օգնեց անցնել փողոցը։
Ընկերները պարտավոր են իրար ձեռք մեկնել։
(ինչ-որ բանի) տակ մտնել:
Տղան մտավ մահճակալի տակ, որպեսզի մայրիկը նրան չգտնի։
Նա այնքան պարտքերի տակ էր մտել, որ ամաչում էր փողոց դուրս գալ՝ վախենալով հանդիպել պարտատերերին։

Տեսական նյութ

1) Պարզեցրեք միանդամի գրառումը՝ օգտագործելով աստիճանը.

ա) aba=a²b
բ) kpppkp=k²p⁴
գ) 3abab=3a²b²
դ) 7xxyyyyx=7x³y⁴
ե) ababa=a³b²
զ) 3a2a3a=18a²
 է) a³a⁴=a⁷
ը) a²a³a⁵=a¹⁰

2)   Գտեք միանդամների արտադրյալին հավասար միանդամը.

3)  Բարձացրեք աստիճան.

4) Գրառեք՝

ա) a-ի խորանարդի և b-ի քառակուսու արտադրյալը:
a³b²

բ) a-ի քառակուսու և b-ի կրկնապատկի արտադրյալը:
a²2b

գ) a-ի խորանարդի և b-ի քառակուսու եռապատիկի արտադրյալը:
a³3b²

դ) a-ի քառակուսու կրկնապատիկի և a-ի խորանարդի արտադրյալը:
2a²a³

Լրացուցիչ առաջադրանքներ

5) Գտեք միանդամների արտադրյալին հավասար միանդամը.

Տեսական նյութ

k հատ արտադրիչների արտադրյալը, որոնցից յուրաքանչյուրը նշանակում են a է, կարճ նշանակում են a^k և անվանում a-ի k-րդ աստիճան: k-ն կոչվում է աստիճանացույց, իսկ a-ն՝ հիմք:

Օրինակ՝ 

Դիցուք m-ը և n-ը բնական թվեր են, ապա տեղի ունեն հետևյալ հավասարությունները՝

Տված միանդամը և նրա առջև մինուս նշան դրված միանդամը կոչվում են հակադիր միանդամներ:

Օրինակ՝ 3abc և -3abc միանդամները հակադիր միանդամներ են:

Որպեսզի ստանանք տված միանդամին հակադիր միանդամ, պետք է այդ միանդամի առջև դնել մինուս նշան կամ որ նույնն է, այդ բազմապատկել -1-ով:միանդամը 

Առաջադրանքներ