Рубрика: Հայոց լեզու

Ծանոթանալով Սարոյանի կյանքի մանրամասներին և բնավորության գծերին ավելի մեծ ցանկությաուն է առաջանում կարադալ նրա ստեղծագործությունները։ Մշտապես ապրելով հայրենիքից հեռու Սարոյանը մեծ հայրենասեր էր և նրան շատ էր տանջում հայրենիքի կարոտը։ Օժտված էր յուրահատուկ հումորով ու շատ անկեղծ էր։

1. Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:

Ա. Մարդատար գնացքը կարո՞ղ է քսանմեկ րոպյում կտրել-անցնել Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները՝ Խաղաղ օվկիանոսից մինչև Ատլանտյան: Դա նույնիսկ ինքնաթիռով հնարավոր չէ: Բայց ամերիկյան մի համալսարանի գիտնականներ պնդում են, որ այդ միայն իրագործելի է: Մի ագգային գիտաժողովում նրանք ստորերկրյա  նոր փոխադրամիջոցի նախագիծ են ներկայացրել:

Բ. Սևանա լճի խնդիրն այսօր հուզում է յուրաքանչյուր քաղաքակիրթ մարդու: Սևանի ջրի մակարդակը տասնյակ տարիների ընթացքում իջել է: Ջրի կորստի հետ առնչվում են մի շարք այլ էական հարցեր: Առանջին ուշադրության է արժանի ջրավազանի կենսանական աշխարհի պահպանության խնդիրը:
Բնակության անբարենպաստ պայմաններ են ստեղծվել նաև սևանի թևավոր բնակիչների՝ թռչունների համար:

Գ. Քանդում են հին տները, թափվում են աղյուսները, խուլ աղմուկով ըկնում են գերանները: Վիեննացի մի փոստավաճառ այդպիսի իրադարձությունը երբեք բաց չի թողնում: Նա չնչին գնով կամ .լ ձրի հավաքում է կառույցի փայտե մասերը: Երաժշտական գործիքներ պատրաստողները չորացած փայտը շատ բարձր են գնահատում: Դրանցից հիանալի տավիղներ, կիթառներ ու ակորդիոններ են սարքվում:

2. Այբբենական կարգով դասավորի՛ր.

• Դասավանդողներիդ անունները,
  Ընկեր Արմենուհի, Անի, Անի
  Ընկեր  Գայանե, Գառնիկ
  Ընկեր  Երանուհի
  Ընկեր Թագուհի
  Ընկեր Ժաննա
  Ընկեր  Լուսինե, լաերտ
  Ընկեր Հասմիկ, Հրայր
  Ընկեր Մովսես
  Ընկեր Շուշան
  Ընկեր Ստելլա
  Ընկեր Տաթև
  Ընկեր Քնարիկ
• Դպրոցական առարկաների անունները,
  Աշխարհագրություն
  Բնագիտություն
  Երկրաչափություն
  Խեցեգործություն
  Կենսաբանություն
  Հայոց լեզու, Հանրահաշիվ, հասարակագիտություն
  Մայրենի, մեդիագիտություն
  Մայրենի
  Ռուսերեն
  
  Քո սիրելի ստեղծագործությունների վերնագրերը:
  <<Ավելորդը >> Դերենիկ Դեմիրճյան
  <<Ագահության սկիզբը>> Նար Դոս
  <<Բան ունեմ ասելու>>  Վիլիամ Սարոյան
  <<Բարեկամները>> Ստեփան Զորյան
  <<Գյուղացին>> Վիլիամ Սարոյան
  <<Դաշնամուր>> Վիլիամ Սարոյան
  <<Երջանկության Իմաստը>>  Ավետիք Իսահակյան
  <<Ծիրանի Ծառը>> Վիլիամ Սարոյան
  <<Հայը>> Դերենիկ Դեմիրճյան
  << Հայոց վիշտը>> Հովհաննես Թումանյան
  << Հրաժեշտ>> Վահան Տերյան

3. Կետերի փոխարեն գրի՛ր յա, իա կամ եա: Բառարանով ստուգի՛ր՝ ճի՞շտ ես գրել:

Միմյանց, քվեարկություն, որդյակ, յասաման, քիմիաական, հեքիաթային, ոսկյա, հրեական, դաստիարակություն, սենյակ, կրիա, Անդրեաս Եղիազարյան, կյանք:

4.Կետերի փոխարեն գրի՛ր տրված բառերից մեկը:

Քո չքնաղ ծաղկի բույրն է ինձ այստեղ բերել: (բույր, բյուր)
Անթիվ ու բյուր են աստղերը: (բույր, բյուր)
Ասիա երբևէ կհանգստանա՞ պատերազմներից: (Ասիա, Ասյա)
Ասյան երբևէ կհանգստանա՞ իրեն այդքա՜ն հուզող մտքից: (Ասիա, Ասյա)
Սոֆիան գեղեցիկ ու հյուրընկալ քաղաք է: (Սոֆիա, Սոֆյա)
Սոֆյան գեղեցիկ ու նրբանկատ աղջիկ է: (Սոֆիա, Սոֆյա)

223. Տրված նախադասությունները լրացրո՛ւ ըցձական եղանակի համապատասխան բայերով:

Գոնե մի օր կարգին եղանակ լիներ որ կարողանաի մի քիչ նստել ծովափին ու ջրային հեծանիվ վարել:
Գոնե մինչև ծովափ գաիր , դրանից հետո ինքներս կգնանք:
Երանի թե մի քիչ երկար լիներ ուղևորությունը:
Շատ եմ ուզում, որ մի անգամ դելֆին տեսնեմ ,մի քանի օր էլ ընկերություն անեմ հետը:
Եթե քամին չլիներ ու փորձառու նվագները կարողանաին ծովին ունկնդրել, նրանք կասեն, թե նավի մոտով ինչպիս՞ ձկների վտառ է լողում:

Տրված բայերը պատճառակա՛ն դարձրու:Պատճառական դարձնող մասնիկն ընդգծի՛ր:
ա)զգալ- զգացնել, (զգացրի)
ա) Խաղալ- խաղացնել
դողալ-դողացնել
եռալ-եռացնել
թվալ-թվացնել
հավատալ-հավատացրի

բ)մեծանալ – մեծացնել,(մեծացրի)
բ) Փոքրանալ- փոքրանալ, փոքրացրի
լավանալ- լվացնել
վատանալ,- վատացնել
բարեկամանալ- բարեկամացա, բարեկամացի
թշմանալ-թշնամեցնել
մանրանալ- մանրեցրի, բանրեցնել
հզորանալ- հզորան
բարձրանալ- բարձրացնել, բարձրացրի
քարանալ- քարացնել, քարացրի

գ)հագնել- հագցնել (հագցրի)
գ) Հասնել-հասցնել, հասցրի
թռչել- թռչել տալ
տեսնել- տեսակցել
փախչել-փախցրի, փախցնել
փաչել-
կպչել- կպցնել, կպցրի

233. Նախորդ վարժության՝ պատճառական դարձրած բայերով բառակապակցություններ կազմիր՝ո՞ւմ կամ ի՞նչը հարցին պատասխանող բառեր ավելացնելով:
     Խաղալ- խաղացնել — խաղացրեց երեխաներին
     դողալ-դողացնել — տղան դողացրեց
     եռալ-եռացնել — թեյնիկը եռացնել
     թվալ-թվացնել-
     հավատալ-հավատացրի- նրան հավատացրին
     ) Հասնել-հասցնել, հասցրի- գնացքին հասցրի
     թռչել- թռչել տալ- թութակը թռչեց
     տեսնել- տեսակցել- մայրիկը տեսակցեց
     փախչել-փախցրի, փախցնել- գիրքը փախցրի
     փակչել-
     կպչել- կպցնել, կպցրի- պիտակը կպցրեցի
     
     Փոքրանալ- փոքրանալ, փոքրացրի- սառույցը փոքրացավ
     լավանալ- լվացնել- բակը լվանալ
     վատանալ,- վատացնել- տատիկը վատացավ
     բարեկամանալ- բարեկամացա, բարեկամացի- նրանք բարեկամացան
     թշմանալ-թշնամեցնել- նա թշնամացավ
     մանրանալ- մանրեցրի, բանրեցնել- կաղամբը մանրացավ
     հզորանալ- հզորացա — ես հզորացա
     բարձրանալ- բարձրացնել, բարձրացրի- Արան բարձրացրեց
     քարանալ- քարացնել, քարացրի- սառույցը քարացավ
     

234.Տրված բայերը պատճառակա՛ն դարձրու տալ  բայի օգնությամբ:
Օրինակ

զանգել- զանգել տալ:

Հանձնել- հանձնել տալ
պատժել- պատժել տալ
ասել- ասել տալ
աղմկել- աղմկել տալ
պատասխանել- պատասխանել տալ
զրուցել- զրույցել տալ
հայտնել- հայտնել տալ
աղալ- աղալ տալ
բանալ- բանալ տալ
տանել- տանել տալ
 

235.Տրված բայերը  հնարավոր ձևերով պատճառակա՛ն դարձրու:

 Օրինակ

լսել- լսեցնել , լսել տալ:

Իմանալ- իմանալ տալ
բարկանալ- բարկացնել
տեսնել- տեսնել տալ
զգալ- զգալ տալ, զգացնել
236.Ընդգծված պատճառական բայաձևերը փոխարինի՛ր հոմանիշներով:
Հասկանալ տվեց, որ ինքն այլևս չի հավատում նրա խոսքին:
Հասկացրեց, որ ինքն այլևս չի հավատում նրա խոսքին:
Հրեշին միայն իր հաստատակամությամբ ու համառությամբ հեռանալ տվեց, այդ կողմերից:
Հրեշին միայն իր հաստատակամությամբ ու համառությամբ հեռացրեց, այդ կողմերից:
Իմնանալ տվեց,  որ շուտով գալու է:
հայտնեց  որ շուտով գալու է:
Զգացրեց, որ այլևս չի ուզում խոսել:
Զգացնել տվեց, որ այլևս չի ուզում խոսել:
Վտանգի մասին բոլորին զգուշացրեց ,  որ քացաքից հեռու չգնան:
Վտանգի մասին բոլորին տեղեկացրեց ,  որ քացաքից հեռու չգնան:

237. Սխալ կազմած պատճառական ձևերը դո՛ւրս գրիր և ուղղի՛ր:

Վախեցնել տալ, խոսել տալ, բարկանալ տալ, համոզեցնել, ապրեցնել տալ, ներեցնել, փրկեցնել, նախանձել տալ, թվացնել, փայլեցնել, բանեցնել տալ, հայտարարել տալ, անել տալ, ցավեցնել տալ, ափսոսել տալ, սիրել տալ, մտածեցնել, ճանաչեցնել, պայթեցնել տալ, խնդրել տալ:
Վախեցնել տալ— վախեցնել
համոզեցնել— համոզել տալ
բարկանալ տալ— բարկացնել
ապրեցնել տալ— ապրեցնել
Ներեցնել- ներել տալ
Փրկեցնել- փրկել տալ
Բանեցնել տալ- բանեցրի
Ցավեցնել տալ- ցավեցրի
Ճանաչեցնել- ճանաչել տալ

238. Սխալ կազմած պատճառական ձևերը դո՛ւրս գրիր և ուղղի՛ր:Առավոտից իրիկուն, հետո էլ նորից միրչև առավոտ աշխատեցնել է տալիս, մինչև որ մաշկն էլ չի դիմանում: Զգացնել տվեց, որ ինքը բնավ էլ համաձայն չէ մեր որոշմանը:
     Մեզ այնքան սպասեցնել տվեց, ինքն իր համար ման է տալիս:
     — Հասկացնել կտամ, թե ես ով եմ,- զայրացած գոռգոռում էր նա:
     Երբ բոլոր ընդիմախոսներին լռել տվեց ու համոզեց, սկսեց ուրիշ բանի մասին խոսել:Բայի եղանակները ցույց են տալիս խոսողի վերաբերմունքը գործողության կատարման նկատմամբ: Խոսողի գործողությունը կարողէ ներկայացնել, իբրև ցանկալի, անհրաժեշտ ,պայմանով կատարելի և այլն:  Հայերենում բայն ունի հինգ եղանակ՝սահմանական, ըղձական, ենթադրական,հարկադրական և հրամայական:
239. աշխատեցնել է տալիս— աշխատեցնում է
     սպասեցնել տվեց— սպասեցրեց
     Հասկացնել կտամ— կհասկացնեմ
     լռել տվեց— լռեցրեց
     

1.Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր բարդ բառերով:

Երկինքը քերելու չափ բարձր- երկրաքեր
բարի մտքով- բարեմիտ
վատ համբավ ունեցող- վատահամբավ
հեշտությամբ թեքվող- դյուրամետ
խաժ աչքեր ունեցող- խաժակն
կյանքը սիրող-կենսախինդ
հանրության կողմից ճանաչված- հանրաճանաչ
կյանքով ուրախացող- կենսուրախ

2.Ընղգծված բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկական բառերով:

Մեր ժամանակի ամենից կարևոր  խնդիրներից մեկն այն  է, որ երկրի գնդի վրա զգալի ձևով պակասել է մաքուր ջրի քանակը` նրա պաշարների ոչ խնայողաբար  օգտագործման և ջրի ամբարների ու գետնի տակի ջրերի առանց ընդհատվելու աղտով լցվելու հետևանքով:

Մեր ժամանակի ամենակարևոր  խնդիրներից մեկն այն  է, որ երկրի գնդի վրա զգալիորեն պակասել է մաքուր ջրի քանակը` նրա պաշարների անխնայողաբար  օգտագործման և ջրամբարների ու գետակների անընդատ աղտոտվելու հետևանքով:

Միևնույն ժամանակ ջրի ոչ լուծելի խնդիր է առաջ գալիս այն պատճառով, որ փոխվում Է ջրի մեջ հանքային աղերի և մանրագույն (միկրո) տարրերի պարունակությունը: Սրտի և անոթների համակարգը հիվանդ է դաոնում առանց ջրում լուծված անհրաժեշտ աղերի: Ջրի փոփոխությունը բացասաբար է անդրադառնում նաև երկրի բույսերի աշխարհի ու կենդանիների վրա:

Միևնույն ժամանակ ջրի անլուծելիի խնդիր է առաջանում այն պատճառով, որ փոխվում Է ջրի մեջ հանքային աղերի և միկրոտարրերի պարունակությունը: Սրտանոթային համակարգը հիվանդանում է առանց ջրում լուծված անհրաժեշտ աղերի: Ջրի փոփոխությունը բացասաբար է անդրադառնում նաև երկրի բուսականության ու կենդանիների վրա:

3.Տրված բայերից  ածանցավոր գոյականներ կազմի՛ր և ածանցներն ընդգծի՛ր:

Նկարել- նկարիչ, նկարչություն
գրել- գրող, գրություն
զարթնել-զարթուցիչ
թափել- թափոն
ուսուցանել- ուսուցիչ, ուսանող, ուսուցողակա
քերել- քերիչ
վարել- վարորդ, վարորդակական
 հաճախել- հաճախորդ
բախել- բախյուն
հնչել-հնչյուն
 վազել- վազորդ
 հանել- հանք
 շարժել- շարժիչ
մոտենալ-մոտեցում
կոշտանալ-կոշտուկ

4.Տրված ձայնարկություններից ածանցավոր գոյականներ կազմի՛ր: Ի՞նչ անուն կտաս այս և նախորդ վարժության մեջ ընդգծված ածանցներին:

Շրը՛խկ- շրխկոց
թը՜շշ- թշշյուն
 թրը՛մփ- թրմփոց
 թը՛խկ-թխկոց
դը՜զզ-դզզոց
մը՜ռռ-մռռնչյուն
Գոյականակերտ ածանցներ

5.Բացատրիր, թե ինչի՛ հիման ւ[րա են խմբավորված գոյականները:

Ա. Երեխա, կատակ, ընկեր, դաշտ, այգի, ուղղություն:- Բառի ուղիղ ձև, ուղղական հոլով

Բ. Երեխայի(ն), կատակից, ընկերոջ(ը), դաշտով, այցում, ուղղությամբ:- հոլովված ձևեր

6.Տրված բառերի տրական հոլովը կազմի՛ր, ընդգծի՛ր վերջավորությունները և բացատրի՜ր Ա  և Բ խմբերի բառերի տրական հոլովաձևերի տարբերությունը:

Ա
 Պատուհան- պատուհանին
մարդ-մարդուն
գարուն-գարնանը
գիշեր-գիշերվան, գիշերին
կին-կնոջը

Բ. Տուն-տանը
 շուն- շանը
գեղեցկություն- գեղեցկությանը
 հայր- հորը
մայր- մորը
եղբայր-եղբորը

7.Տեքստը գրավոր փոխադրի՛ր ՝ ուղղակի խոսքերը դարձնելով անուղղակի:

Երկրորդ մոլորակի վրա ապրում էր փառասերը:
-0՜, ահա և երկրպագու հայտնվեց,- հեռվից Փոքրիկ իշխանին նկատելով` բացականչեց նա:
Չէ՞ որ սնապարծ մարդիկ միշտ մտածում են. «Հավանաբար բոլորն էլ ինձնով հիացած են»:
-Բարի օր,- ասաց Փոքրիկ իշխանը:- Ի՛նչ հետաքրքիր գլխարկ ունեք:
-Սա նրա համար է, որ գլուխ տամ,- բացատրեց փառասերը,- գլուխ տամ, երբ ինձ ողջունելու լինեն: Դժբախտաբար, այստեղ ոչ ոք չի գալիս:
-Ահա թե ինչ,- շշնջաց Փոքրիկ իշխանը: Բայց նա ոչինչ չհասկացավ:
-Հապա մի ծափ տուր,- ասաց փառասերը:
Փոքրիկ իշխանը ծափ տվեց: Փառասերը գլխարկը հանեց և սկսեց համեստորեն գլուխ տալ:
«Այստեղ ավելի ուրախ է, քան ծեր թագավորի մոտ»,- մտածեց Փոքրիկ իշխանը: Եվ նա նորից սկսեց ծափ տալ, իսկ փառասերը նորից, գլխարկը հանելով, խոնարհվեց:
Այսպես մի հինգ րոպե նույն բանը կրկնվեց, և Փոքրիկ իշխանը ձանձրացավ:
-Իսկ ի՞նչ պետք է անել, որ գլխարկն ընկնի,- հարցրեց նա:
 Բայց փառասերը չլսեց: Սնապարծ մարդիկ, բացի գովեստից, ամեն ինչի նկատմամբ խուլ են:
-Դու իսկապե՞ս իմ խանդավառ երկրպագուն ես,- Փոքրիկ իշխանին հարցրեց նա:
-Իսկ այդ ինչպե՞ս են երկրպագում:
-Երկրպագել նշանակում է  ընդունել, որ այս մոլորակի վրա ես ամենագեղեցիկն եմ, ամենից շքեղը, հարուստն ու խելոքը:
-Բայց չէ՞ որ քո մոլորակի վրա ուրիշ մարդ չկա:
-Դե ոչինչ, ինձ հաճույք պատճառելու համար, միևնույն է, հիացի՛ր ինձանով:
-Ես հիանում եմ,- ուսերը թոթվելով ասաց Փոքրիկ իշխանը,- բայց մի՞թե դա քեզ ուրախություն է պատճառում:

Եվ նա փառասերի մոտից փախավ:
«Իսկապես որ մեծահասակները շատ տարօրինակ մարդիկ են»,- պարզամտորեն մտածեց նա ու ճանապարհ ընկավ:

Երկրորդ մոլորակի վրա ապրում էր փառասերը:
Հեռվից Փոքրիկ իշխանին նկատելով` նա բացականչեց, որ ահա և երկրպագու հայտնվեց։
Չէ՞ որ սնապարծ մարդիկ միշտ մտածում են, որ հավանաբար բոլորն էլ իրենցով հիացած են:
 Փոքրիկ իշխանն ասաց բարի օր և թե  ինչ հետաքրքիր գլխարկ ունեն:
փառասերը բացատրեց, որ դա նրա համար է, որ  գլուխ տա, երբ իրեն ողջունելու լինեն: Դժբախտաբար, այնտեղ ոչ ոք չի գնում:
Փոքրիկ իշխանը շշնջաց ահա թե ինչ,  Բայց նա ոչինչ չհասկացավ:
Փառասերը ասաց, որ նա ծափ տա:
Փոքրիկ իշխանը ծափ տվեց: Փառասերը գլխարկը հանեց և սկսեց համեստորեն գլուխ տալ:
 Փոքրիկ իշխանը մտածեց, որ այնտեղ ավելի ուրախ է, քան ծեր թագավորի մոտ: Եվ նա նորից սկսեց ծափ տալ, իսկ փառասերը նորից, գլխարկը հանելով, խոնարհվեց:
Այսպես մի հինգ րոպե նույն բանը կրկնվեց, և Փոքրիկ իշխանը ձանձրացավ:
Նա հարցրեց, թե իսկ ինչ պետք է անել, որ գլխարկն ընկնի :
 Բայց փառասերը չլսեց: Սնապարծ մարդիկ, բացի գովեստից, ամեն ինչի նկատմամբ խուլ են:
Նա Փոքրիկ իշխանին հարցրեց, թե նա իսկապես իր խանդավառ երկրպագուն է:
Իսկ այդ ինչպե՞ս են երկրպագում:
Երկրպագել նշանակում է  ընդունել, որ այս մոլորակի վրա ինքը  ամենագեղեցիկն է, ամենից շքեղը, հարուստն ու խելոքը:
Բայց չէ՞ որ նրա մոլորակի վրա ուրիշ մարդ չկա:
Դե ոչինչ, իրեն հաճույք պատճառելու համար, միևնույն է, թող հիանա իրենով:
Ուսերը թոթվելով Փոքրիկ իշխանը ասաց, որ ինքը հիանում է բայց միթե դա նրան ուրախություն է պատճառում:

Եվ նա փառասերի մոտից փախավ:
Նա պարզամտորեն մտածեց, որ իսկապես որ մեծահասակները շատ տարօրինակ մարդիկ են,  ու ճանապարհ ընկավ:

Գործնական աշխատանք

1.Դո՛ւրս գրել ածականները։

Այս գետի ափին, այս ուռենու տակ
Իմ մանկությունն է անցել երազուն,
Խաղացել է նա գետում այս հստակ,
Ոսկի է փնտրել այս տաք ավազում։
Նա թառել է այս ծառերին դալար,
Երկյուղով մտել այրերը այս մութ
Ու կածաններում այս օձագալար
Թափառել է նա մինչև մայրամուտ։
Եվ իր ծիծաղի ալիքներն է ջինջ
Տվել նա մի օր ջրերին այս խենթ,
Որ ուրախ երգով տարել ամեն ինչ
Ու, սակայն, ոչինչ չեն բերել էլ ետ։

2.Գտնե՛լ այն ածականները, որոնց գերադրական աստիճանը
–գույն մասնիկով չի կազմվում։
Բարձր, մեծ, տաք, նվազ, թանկ, լավ, ուժեղ, ազնիվ, զվարթ, խոշոր, հին,
բարակ, կոշտ, ուրախ, նոր, քաղցր։

3. Գրե՛լ տրված գոյականներից յուրաքանչյուրին բնորոշող
երեք ածական։
Նկար-գունազարդ, հին, անգույն, գեղեցիկ

այգի-կանաչապատ, ծաղկազարդ, խնամված, բերրի, մրգաշատ

ծաղիկ- բուրավետ, անուշաբույր, փոքրիկ

գիրք- բովանդակալից, կախարդական, խորհրդավոր

գորգ- բազմանախշ, հայկական, գույնզգույն

երկիր- գեղատեսիլ, զարգացած, հարուստ, առաջատար, արդյունաբերական

4.Տրվածներից որն է ածական:
Մոխիր
Դողդոջուն
Դողդոջյուն

Հոտավետ
Գեղջուկ
Պատճառ

Սանդուղք
Ժայռափոր
Տնակ

5.Ըստ կազմության` տրված ածականները բաժանի՛ր 2 խմբի(պարզ, բարդ):
Ալեծուփ, մեծ, ուժեղ, հոտավետ, հորդառատ, առևտրական, հոդային, ոսկեհուռ, խոշոր, սիրելի, միջմոլորակային, ահեղամռունչ, համեստ, մարդամոտ:

Բարդ
ալեծուփ
հորդառատ
առևտրական
ոսկեհուռ
միջմոլորակային
ահեղամռունչ
մարդամոտ

Պարզ
մեծ
ուժեղ
հոտավետ
հոդային
խոշոր
սիրելի
համեստ

6.Ա խմբի գոյականներից ածականներ ստացի՛ր Բ խմբի ածականակերտ ածանցների միջոցով:

Ա. Տուն, իմաստ, գույն, ոսկի, երկաթ, համ:
Բ. Ան, դժ, յա, ատ, եղեն, եղ:
Անտուն
Անիմաստ
Դժգույն, անգույն, գունեղ, գունատ
Ոսկյա, ոսկեղեն
Երկաթյա, երկաթեղեն
Համեղ, անհամ

2.Ընտրի’ր Եզոպոսի առակներից մեկը, կարդա’, գրի’ր առակի սելիքը։

Աղվեսն ու հովազը

Աղվեսն ու հովազը վիճեցին, թե իրենցից ով է ավելի գեղեցիկ: Հովազը պարծեցավ իր նախշավոր մորթիով, բայց աղվեսը նրա պատասխանեց.

— Ես քեզանից շատ ավելի գեղեցիկ եմ, քանի որ ոչ թե մարմինս է նախշուն, այլ հոգիս է ճարտար ու ճկուն:

Առակս ցուցանե, որ խելքի նրբությունը մարմնի գեղեցկությունից լավ է:

203.Տրված հարակատար դերբայները տեղադրի՛ր կետերի փոխարեն:
Քնած, բերած, կառուցած, տրված, տնկված, հեռացած, ասված:
Երբ արդեն ամեն ինչ արված էր,բոլոր պատվերները՝ տրված մոտեցավ մեքենային:
Վարպետի կառուցած բոլոր կամուրջները մինչև այսօր կան:
Երբ արքայի հրամանով տնկված անտառը մի քիչ մեծացավ, այնտեղվայրի կենդանիներ  էլ  բաց թողել:
Աշխարհում մի մարդ միայն կարող է օգնել քնած գեղեցկուհուն:
Այս կողմերից մի քանի տարի առաջ հեռացած մարդիկ մեր ավանը չեն ճանաչի:
Հեղեղի բերած տուփը ոչ մի կերպ չէրբացվում:

202. 205. Ընդգծված հարակատար դերբայները դարձրո՛ւ դիմավոր բայեր. Դիմավոր ձևերը ո՛ր դերբայով կազմվեցին:
     Օրինակ

Վաղուց հերքված վարկածը— վարկածը, որ վաղուց հերքվել էր:
Ցանքերի համար վտանգավոր դարձած արձրև, մառախուղով պատված լեռնագագաթներ, ճանապարհորդի նկարագրված ջրվեժը, դժվարին կացության մեջ ընկած մարդ, գիշերները մեր այգին այցելած չորքոտանին, անտառից սկիզբ առած վտակ:

Անձրև որը վտանգավոր էր դարձել ցանքերի համար, Լեռնագագաթներ որոնք պատվել էին մառախուղով, Ջրվեժ, որը նկարագրել էր ճանապարհորդի կողմից, մարդ որը ընկել էր դժվար կացության մեջ , չորքոտանի որը գիշերները այցելում էր մեր այգին, վտակ, որը սկիզբ էր առնում անտառից:

206. Ընդգծված ենթակայական դերբայները դարձրո՛ւ դիմավոր բայեր. Դիմավոր ձևերը ո՛ր դերբայով կազմվեցին:
     Օրինակ

Հերքվող վարկած— վարկած, որ հերքվում էր:

գիշերները մեր այգին այցելող չորքոտանի,անտառից սկիզբ առնող վտակ, դժվարին կացության մեջ գտնվող մարդ, ցանկերի համար վտանգավոր  դարձող անձրև, մատախուղով պատվող լեռնագագաթներ, ջրվեժը նկարագրող ճանապարհորդ:
Չորքոտանի, որ գիշերները այցելում էր մեր այգին, վտակ, որը սկիզբ էր առնում անտառից, Մարդ, որը գտնվում էր դժվարին կացության մեջ, Անձրև, որը վտանգավոր է դարձել ցանքերի համար, Լեռնագագաթներ, որոնք պտատվում էին մառախուղով, Ճանապարհորդ, որը նկարագրում էր ջրվեժը։

207. Ընդգծված անորոշ դերբայը դիմավոր բա՛յ դարձրու . ինչպիսի՞դիմավոր ձևեր ստացվեցին:
     Օրինակ

Գնաց ծովում լողանալու- Գնաց , որ ծովում լողանա:

Կանգնեց անկյունում նրան նորից տեսնելու նպատակով:Խնդրեց նամակը հասցնելու մասին: Մի քանի վարկյան շահելու համար վազեց: Սպասեց հոսանքների բերելուն: Մի քանի քայլ հեռանալով հանդիպեց: Հոսանքի ուղղությամբ ցած վազելով ՝տեսավ:Ջրի պակասելու մասին խոսեցին:

Կանգնեց անկյունում, որպեսզի նրան նորից տեսնի։ Խնդրեց, որ նամակը հասցնի։ Վազեց Որպեսզի մի քանի վայրկյան շահի։ Երբ մի քանի քայլ հեռացավ, հանդիպեց։ Երբ ցած վազեց հոսանքի ուղուցյամբ տեսավ։ խոսեցին, որ ջուրը պակասում է։

Բայի ժամանակաձևերը

208.Պատմությունը դարձրո՛ւ ներկա ժամանակով:
Մեր կապիկը մի աֆրիկացուց էինք ձեռք բերել,որը վառ անհատականությամբ ու յուրահատուկ հումորով օժտվածմի էակ էր: Ամեն օր նրանդուրս էինք տանում ու կապում ծառին: Առաջին երկու օրը խելոք նստում էր տան մուտքի մոտ, ու նրա կողքով չընդհատվող հոանքով անցնում էին որսորդները, մեզ սննդամթերք բերող պառավ կանայք, խումբ-խումբ վազում էին խխունջներ ու միջատներ բերող փոքրիկ տղաներ: Մենք ենթադրում էինք, որ այդ անդադար շարժումը կզվարճացնի ու կհետաքրքրի կապիկին:Այդպես էլ եղավ: Նա շատ շուտ գլխի ընկավ, որ պարանի երկարությունն իրեն թույլ է տալիս թաքնվել բակի դռնակի մոտ, և օգտվեց դրանից: Հենց որ ոչինչ չկասկածող մի աֆրիկացի բակ էր մտնում,կապիկն իսկույն դուրս էր ցատկում դարանից ու բռնում խեղճի ոտքը: Հետն էլ այնքան սոսկալի ճղճղոց էրգցում, որին նույնիսկ ամենապինդ նյարդերն ունեցող մարդը չէր դիմանում:

Մեր կապիկը մի աֆրիկացուց էինք ձեռք բերել,որը վառ անհատականությամբ ու յուրահատուկ հումորով օժտվածմի էակ է: Ամեն օր նրան դուրս ենք տանում ու կապում ծառին: Առաջին երկու օրը խելոք նստում է տան մուտքի մոտ, ու նրա կողքով չընդհատվող հոանքով անցնում են որսորդները, մեզ սննդամթերք բերող պառավ կանայք, խումբ-խումբ վազում են խխունջներ ու միջատներ բերող փոքրիկ տղաներ: Մենք ենթադրում ենք , որ այդ անդադար շարժումը կզվարճացնի ու կհետաքրքրի կապիկին:Այդպես էլ կա: Նա շատ շուտ գլխի է ընկնում, որ պարանի երկարությունն իրեն թույլ է տալիս թաքնվել բակի դռնակի մոտ, և օգտվում է դրանից: Հենց որ ոչինչ չկասկածող մի աֆրիկացի բակ է մտնում,կապիկն իսկույն դուրս է ցատկում դարանից ու բռնում խեղճի ոտքը: Հետն էլ այնքան սոսկալի ճղճղոց է գցում, որին նույնիսկ ամենապինդ նյարդերն ունեցող մարդը չի դիմանում:

209. Տեքստի Ա և Բ մասերի բայերի ժամանակների տարբերությունը վերացրո՛ւ:

Ա. Մի խեղճ գյուղացի ծերացած և ուժատ եզ ուներ ու չգիտեր, թե ինչպես ազատվեր բեռ դարձած անասունից: Որոշեց տանել շուկա, ծախել: Եվ քանի որ առևտրի փորձ չուներ, դիմեց իր դրացուն.

• Եզս հալից ընկել է, ի՞նչ կլինի՝ օգնի՛ր, տանենք շուկա, ծախենք:
  -Աչքիս վրա,- պատասխանեց դրացին:
  Դրացին խոսքաշեն ու լեզվանի մարդ էր, շուկայում սկսեց գովաբանել եզին:
  -Ա՜յ եզը, լա՜վ եզը, է՜ս կողմն եկեք, մի էստե՜ղ նայեցեք: Հո եզ չէ ,
  Աստված վկա, գոմե՛շ է,գոմե՛շ…

Բ.Հավաքվեցի մարդիկ,ու սա շարունակեց.
-Գիտե՞ք՝ ինչ ուժեղ է ,առանց զույգի գութան է քաշում: Էնքան խելոք է ու հեզ, որ հա՛մ լծել:
Մարդիկ լսեցին, քննարկեցին, ձեռք սվեցին եզանը, բայց ամենից ուշադիր եզան տերը լսեց: Լսեց լսեց, մեկ էլ դառցավ դրացուն ու ասաց.
-Չէ, ախպե՜ր,ես իմ ապրանքը չեմ ծախում: Որ էդքան լավն է, ես կբանեցնեմ, էլի՜:

211. Բայերի ժամանակային խախտումները գտի՛ր և ուղղի՛ր: Ուղղումներդ փորձի՛ր հիմնավորել:

Մեր կյանքի մեջ աշխուժություն էր մտցնում մարդանման կապիկը՝ Չամլին, որն ամեն առավոտ թեյ բերող սպասավորի հետ մտնում էր մեր ննջարանը: Մի ցատկով կտրեց դռնից մինչև մահճակալս  ընկած տարածությունը և թռավ մահճակալիս:  Ի նշան ողջույնի՝ շտապ-շտապ համբուրվում էր ինձ իր խոնավ շուրթերով ու հետո տնքտնքալով հետևում էր, թե ինչպես եմ կաթ,թեյ ու շաքար (հինգ գդալ) լցնում իր բաժակը: Բաժակն ինձնից վերցնում էր հուզմունքից դողդողացող ձեռքով, մոտեցնում շուրթերին ու խմում ահավոր մի ֆռոցով: Առանց դադար տալու ավելի ու ավելի էր բարձրացնում բաժակը, մինչև որ այն շուռ էր գալիս մռութի վրա: Դրանից հետո վրա էր հասնում մի երկար ընդմիջում: Չամլին սպասում էր, որ կիսահալված շաքարը հոսի իր լայն բացված բերաի մեջ: Երբ համոզվեց, որ բաժակի մեջ էլ ոչինչ չկա, խոր հոգոց էր հանում ու բաժակը վերադարձրեց ինձ՝ այն աղոտ հույսով, որ նորից կլցնեմ:

Մեր կյանքի մեջ աշխուժություն էր մտցնում մարդանման կապիկը՝ Չամլին, որն ամեն առավոտ թեյ բերող սպասավորի հետ մտնում էր մեր ննջարանը: Մի ցատկով կտրեց դռնից մինչև մահճակալս  ընկած տարածությունը և թռնում էի մահճակալիս:  Ի նշան ողջույնի՝ շտապ-շտապ համբուրվում էր ինձ իր խոնավ շուրթերով ու հետո տնքտնքալով հետևում էր, թե ինչպես եմ կաթ,թեյ ու շաքար (հինգ գդալ) լցնում իր բաժակը: Բաժակն ինձնից վերցնում էր հուզմունքից դողդողացող ձեռքով, մոտեցնում շուրթերին ու խմում ահավոր մի ֆռոցով: Առանց դադար տալու ավելի ու ավելի էր բարձրացնում բաժակը, մինչև որ այն շուռ էր գալիս մռութի վրա: Դրանից հետո վրա էր հասնում մի երկար ընդմիջում: Չամլին սպասում էր, որ կիսահալված շաքարը հոսի իր լայն բացված բերաի մեջ: Երբ համոզվեց, որ բաժակի մեջ էլ ոչինչ չկա, խոր հոգոց էր հանում ու բաժակը վերադարձնում էր ինձ՝ այն աղոտ հույսով, որ նորից կլցնեմ:

212. Փակագծերում տրված ժամանակաձևերից տեքստին համապատասխանող ձևն ընտրի՛ր և գրի՛ր կետերի փոխարեն:

Բարձր կրունկներով կոշիկներն առաջին անգամ երևացել են ուշ միջնադարյան Փարիզում: Բայց կինն իր կրունկներն ինչո՞ւ-(պիտի պահի, պիտի պահեր) բարձր ու մարմնի ծանրությունը ոտքի թաթերի վրա…(պիտի դնի, պիտի դներ): Պատճառն այն էր, որ այն ժամանակ Փարիզի փողոցները սալահատակված (չեն,չէին), և մարդիկ մի մայթից մյուսն անցնելու ժամանակ- (խրվում էին, խրվեցին, խրվել են, խրվել էին) ցեխի մեջ: Եվ ահա մի հնարագետ կոշկակար, որն իր համար…(հնարեց, հնարել է, հնարել էր) բարձր կրունկները, որոշեց մյուսների կոշիկներն էլ այդպես կարել:

193.Ընդգծված դերանունները դարձրո՛ւ բայեր:

Օրինակ՝

Քայլող աղջիկ- աղջիկ, որը քայլում է:
Հեռացած ձմեռ-ձմեռը, որ հեռացել է:

Ա. Սլացող մեքենա,արևի շուրջը պտտվող մեքենա, թունելից դուրս եկող գնացք, պատրաստակամորեն հորը մտնող երեխա, փոշու ու մրի մեջ աշխատող մարդիկ:
Ա.  մեքենա , որը սլանում է ,արևի շուրջը մեքենա, որը պտտվում է, գնացք,որը դուրս է գալիս թունելից, երեխա, որը պատրաստակամորեն հորն է մտնում, Մարդիկ, որոնք աշխատում են փոշու ու մրի մեջ։

Բ.Ընկած գրիչ, մոռացված երգ, թիթեռի հետևից ընկած երեխա, արձակված ու կախված վարագույր, լուծված խնդիր, գիշերվա անձրևից խոնացացած օդ:
Բ.Գրիչ, որը ընկել է, երգ, որը մոռացվել է, երեխա, որը ընկել է թիթեռի հետևից, վարագույր որը կախվել և արձակվել է, խնդիր, որը լուծվել է, օդ, որը խոնավացել է գիշերվա անձրևից։

194.Կետերը փոխարինի՛ր ապրել բայից կազմված դերբայներով (ապրելիս, ապրող, ապրած, ապրել):

Նրա ապրած երկար ու ձիգ տարիների մասին ընդամենը մի երկու նախադասութ յան կարելի է պատմել:

Գետափին՝ զով ծառերի ստվերում ապրելիս հիշում էր իր անապատը, խանձված ավազը:

Կարտոֆիլի արտում ապրող բզեզն արագ բազմանում ու շարժվում է առաջ՝ նոր տարածությունները գրավելու:

Ուզում էր քաղաքից դուրս ու մենակ՝ ապրել հեռու մի դաշտում:

195. Կետերը փոխարինի՛ր ապրել բայի դիմավոր ձևերով:

Քանի՛ տարի ապրում ես մեր երկրում ու չգիտե՞ս մեր օրենքները:
Եթե մի երկու ամիս էլ ապրեք այս  խոնավ ու անարև երկրում, բոլորովին կմորանա՞ք մեր գյուղը:
Մի քանի օր այստեղ ապրի ու կտեսնի, թե ի՞նչ դժվար է օրվա հոգսը հոգալը:

Այստեղ ապրում եմ ուրիշ ելք չունեմ:
Դու երկար ապրել ես այս աշխարհում ու շատ բան ես տեսել, ինձ մի խորհուրդ տո՛ւր:

196.Տրված բայերը բաժանի՛ր երկու խմբի՝դիմավոր բայերի և դերբայների:

Փակել է, մտնել, փակած, մտար, փակում եմ, մտնում է, փակեցիր,մտած, փակի՛ր, մտնեիր, փակելիս, մտնելիս, կփակենք, մտի՛ր, պիտի փակեք, մտել էինք, փակել էիր, պիտի մտնի:
Դիմավոր բայեր
Փակել է
Մտար
Փակում եմ
Մտնում է
Փակեցիր
Փակիր
Մտնեիր
Կփակենք
Մտիր
Պիտի փակենք
Մտել էինք
Պիտի մտնի
Դերբայներ
Մտնել
Փակած
Մտած
Փակելիս
Մտնելիս

197.Տրված նախադասություններն այնպես փոխի՛ր ժ,որ դիմավոր բայը դառնա համակատար դերբայ(իս վրջավորությամբ:)

Օրինակ

Երբ կենդանիների պահպանության խնդիրն էին լուծում, բազում դժվարությունների հանդիպեցին:-Կենդանիների պահպանության խնդիրը լուծելիս բազում դժվարությունների հանդիպեցին:

Երբ գետափին զբոսնում էր, հանկարծ շների հալածվող մի եղջերու տեսավ:
Գետափին զբոսնելիս հանկարծ շների հալածվող մի եղջերու տեսավ։
Երբ երկրորդ խողովակաշարն էին կառուցում, պարզեցին, որ դա էլ բավարար չի լինելու:
Երկրորդ խողովակաշարը կառուցելիս պարզեցին, որ դա էլ բավարար չի լինելու։

Երբ գետակն անցնում էր, որս անող մի գայլաձուկ տեսավ:
Գետական անցնելիս որս անող մի գայլաձուկ տեսավ։

Երբ լսում էր ընկերոջ պատմությունը, փորձում էր պատկերացնել, թե ինքն ի՞նչ կաներ այդ պայմաններում:
Լսելիս ընկերոջ պատմությունը փորձում էր պատկերացնել, թե ինքն ի՞նչ կաներ այդ պայմաններում։
Երբ ինչ-որ բան կամ ինչ-որ մեկին գնահատում ես, կտրուկ ու ծայրահեղ մի՛ լինիր:
Ինչ-որ բան կամ ինչ-որ մեկին գնահատելիս կտրուկ ու ծայրահեղ մի՛ լինիրա։
Երբ փորձում էր ըմդամենը մի փոքր սխալ էր արել.ու ոչինչ չէր ստացվել:
Փորձելիս ընդամենը մի փոքր սխալ էր արել ու ոչինչ չէր ստացվել։
198.Տրված բայերից համակատար դերբայներ ստացի՛ր և դրանցով նախադասություններ կազմի՛ր:

Չափել- չափելիս
Դերձակը կտորը չափելիս հասկացավ, որ կտորը պակասում է։
շարժվել- շարժվելիս
Ծառի ճշուղերը քամուց շարժվելիս թեթև շրշյուն էին արձակում։
կապել- կապելիս
Ծաղկեփնջի ժապավենը կապելիս վարդի փուշը ձեռքը ծակեց։
մտնել-մտնելից
Դասասենյան մտնելիս ուսուցիչը անմիջապես նկատեց նորեկին։
տեսնել-տեսնելիս
Ընկերներին տեսնելին վազեց նրանց մոտ։

199.Տրված անորոշ դերբայների բացառական և գործիական հոլովներով(ուց, ով վերջավորությամբ ձևերով) նախադասություններ կազմի՛ր:

Լսել-լսելուց, լսելով
Հոգնել եմ հիմարություններ լսելուց։
Երաժշտություն լսելով քայլում էր։
բարձրանալ- բարձրանալուց, բարձրանալով
Սար բարձրանալուց հաճելի բան չկա
Աստիճանները բարձրանալով հասավ վերջին հարկ
հեռանալ- հեռանալուց, հեռանալով
Հայրենիքից հեռանալուց դժվարին բան չկա։
Հայրենիքից հեռանալով չենք նպաստի երկրի զարգացմանը։

200.Կետերի փոխարեն պահանջված ձևերով գրի՛ր փակագծում դրված բայերը:

Երգելիս ձայնը գլուխն էրգցում:(երգել- ե՞րբ)
Ձիու սիրտը պայթել էր քոտակի համար վախենալուց:(վախենալ-ինչի՞ց)
Թեյը տանելիսթափեց:(տանել-ե՞րբ)
Կենսախինդ մարդիկ վախենում են լուրջ կամ տխուր կամ ծանր երևալուց:(երևալ-ինչի՞ց)
Ու Մոսկվա գնալուցառաջ մի երկու օրով ման է գալիս հարզատ վայրերում:(գնալ-ինչի՞ց)

Մեղր լցնելիս մի կաթիլ գետին թափեց: (լցնել-ե՞րբ)

Գործնական աշխատանք

1. Ընդգծե՛ք սահմանական եղանակի 5 բայաձև.
ա. այրում եմ, գրեմ, հրում ենք, կմարեմ, չեմ հարելու,
պիտի բերեմ, շարել եմ, թռի՛ր, ջրեցի, չեմ ցրի
բ. աղացող, խաղացել եմ, կսղղամ, չհավատաս, չեմ խաղում,
դողալու, կմկմալու եմ, խղճացի, սողաց, շողա՛
գ. մտնելիս, ընկել եմ, թողնող, թռի՛ր, դնում եմ, չեմ գնելու,
սառչեմ, կտանեմ, անում էի, հագա

2. Ընդգծե՛ք ըղձական եղանակի 5 բայաձև.
ա. երազում եմ, երգեմ, չեմ գրի, չեփեմ, արձակի՛ր,
ազատենք, սիրեի, պիտի ուտեմ, խմեին, մարած
բ. մտա, չեմ ընկնի, թողնեմ, կանեմ, դնես, տանենք, մի՛ անցիր,
հասնելիս, կպչեիր, կորչեր
3. Ընդգծե՛ք անկատար ներկա 2 ժամանակաձև.
ա. բախել եմ, չես բախում, չեն բախի, բախում եք
բ. կաղամ, չի աղացել, չես աղում, կաղում է
4. Ընդգծե՛ք անկատար անցյալ 3 ժամանակաձև.
ա. չթխեիք, թխում էր, կթխեք, չէին թխում, թխում էի, չեմ
թխում, թխել եմ
բ. գնում էի, գնել են, չէիք գնում, կգնան, կգնենք, գնում էր
5. Ընդգծե՛ք վաղակատար ներկա 2 ժամանակաձև.
ա. հարել եմ, չեք հարի, հարում էի, չի հարել
բ. խաղացել եք, չէի խաղա, խաղացել էի, չեն խաղացել
6. Ընդգծե՛ք վաղակատար անցյալ 2 ժամանակաձև.
ա. չես գտնելու, գտել էինք, չէիր գտել, չէի գտնի
բ. ուշացել էիք, ուշացած էինք, չէիր ուշացել, ուշացել եմ
7. Ընդգծե՛ք ապառնի (ապակատար ներկա) 2 ժամանակաձև.
ա. ապշելու եմ, չես ապշի, չեք ապշելու, կապշեք
բ. չենք մնալու, պիտի մնանք, մնալու եք, մնացել ես
8. Ընդգծե՛ք ապակատար անցյալ 3 ժամանակաձև.
ա. կրելու էի, կկրեր, չես կրի, չէի կրելու, կրելու էր, կրում էի
բ. լվալու էի, լվայինք, չէի լվա, լվալու էին, չէի լվալու, չլվար
9. Ընդգծե՛ք անցյալ կատարյալ 3 ժամանակաձև.
ա. մնացին, մնալուն, մնացիր, չմնային, կմնայիք,
չմնաց
բ. իջանք, իջե՛ք, չիջավ, չիջնի, իջա, իջնեինք
10. Ընդգծե՛ք ըղձական ապառնի 3 ժամանակաձև.
ա. քահանա, լիանա, գոհանա, մանանա, կրակի, կիրակի
բ. խորովի, փչովի, խռովի, կախովի, նորովի, նորոգի
11. Ընդգծե՛ք ըղձական անցյալ 3 ժամանակաձև.
ա. չաղային, չորային, չեռային, չրային, չգային, շուկային
բ. կհյուսի, չհյուսեիր, հյուսեին, հյուսե՛ք, հյուսածի, հյուսեի

309, 307, 312, 313, 316, 319

307. Ընդգծված դերբայական դարձվածքները վերարծի՛ր երկրորդական նախադասությունների:
     Օրինակ՝
     Հոր հեռանալուն պես աղջիկը վազեց, պահարանից դեղ հանեց, բերեց, քսեց տղայի վերքերին:-Հենց որ հայրը հեռացավ, աղջիկը վազեց, պահարանից դեղ հանեց, բերեց, քսեց տղայի վերքերին:
     Շիկացած անապատներում թափառողները վարժվում են տապակած մորեխ ուտելուն:
     Նրանք, ովքեր թաառում էն շիկացած անապատներում , վարժվում են տապակած մորեխ ուտելուն։
     Մենք լսել էինք չինացիների՝ ծիծեռնակի բներ ուտելու մասին:
     Մենք լսել էինք, որ չինացիները ծիծեռնակի բներ են ուտում։
     Մարդկանց մեջ փնտրում, գտնում էր տարօրինակ սովորույթներ ու ճաշակ ունեցողներին:
     Մարդկանց մեջ փնտրում գտնում էր նրանց, ովքեր տարօրինակ սովորույթներ ու ճաշակ ունեին։
     Նա սպասում էր հայրենակիցների՝ իրեն դիմավորելուն:
     Նա սպասում էր, որ հայրենակիցները իրեն դիմավորեն։
     Նա վերադարձավ երկար տարիներ ապրած տեղից:
     Նա վերադարձավ այն տեղից, որտեղ ապրել էր երկար տարիներ։
     Իր հայրենիքի բախտը ոտնակոխ անելու չափ անգութ չէր նա:
     Նա այնքան անգութ չէր, որ իր հայրենիքի բախտը ոտնակոխ աներ։
     Մեկ էլ կանչելու դեպքում պիտի հետևեի նրան:
     Եթե մեկ էլ կանչեր, պիտի հետևեի նրան։
309. 309.Ընդգծված դերբայական դարձվածքները նախադասությունների մեջ գործածի՛ր տարբեր դիրքերում ու կետերում:
310. Օրինակ՝
311. Քաղաքի հին թաղամասներն ու խուլ փողոցներն ընկած՝ վիպագիրն այդ պատմության կորած հերոսներին էր փնտրում:-
312. 1. Վիպագիրն այդ պատմության կորած հերոսներին էր փնտրում՝
313. քաղաքի հին թաղամասներն ու խուլ փողոցներն ընկած:
314. 2. Վիպագիրը, քաղաքի հին թաղամասերն ու խուլ փողոցներն ընկած, այդ պատմության կորած հերոսներին էր փնտրում:
315. Ամեն գարուն հզոր վարարումներով շրջապատը հեղեղելով՝ Օբը, Ենիսեյն ու Լենան շատ մեծ քանակությամբ ջուր են տանում դեպի Հյուսիսային Սառուցիալ օվիկիանոս:
      Օբը, Ենիսեյն ու Լենան, ամեն գարուն հզոր վարարումներով շրջապատը հեղեղելով, շատ մեծ քանակությամբ ջուր են տանում դեպի Հյուսիսային Սառուցիալ օվիկիանոս:
      Օբը, Ենիսեյն ու Լենան շատ մեծ քանակությամբ ջուր են տանում դեպի Հյուսիսային Սառուցիալ օվիկիանոս՝ ամեն գարուն հզոր վարարումներով շրջապատը հեղեղելով։
316. Հանդուգն երիտասարդ ինժեները, նախագծի ընձեռնարծ բոլոր հնարավորությունները ծանրութեթև անելով, տասնմեկ տարի շարունակ փաստեր էին հավաքում:
     Նախագծի ընձեռնարծ բոլոր հնարավորությունները ծանրութեթև անելով՝ հանդուգն երիտասարդ ինժեները, , տասնմեկ տարի շարունակ փաստեր էին հավաքում:
317. Հանդուգն երիտասարդ ինժեները  տասնմեկ տարի շարունակ փաստեր էին հավաքում՝ նախագծի ընձեռնարծ բոլոր հնարավորությունները ծանրութեթև անելով։
     
     312. Ընդգծված դերբայական  դարձվծքները վերածի՛ր երկրորդական նախադասություններըի:
318. Օրինակ՝
319. Չնայած փոքր չափերին՝  ծաղկափոշու հատիկն ունի բարդ կազմություն:- Ծաղկափոշու հատիկն ունի բարդ կազմություն, չնայած որ  փոքր են չափերը:
320. Այդ պատմությունն իմանալով ՝մարդիկ սկսեցին կարեկցել նրան:
     Մարդիկ սկսեցին կարեկցել նրան, երբ իմացան այդ պատմությունը։
321. Դուրս գալով անտառից՝  շշմած կանգ առավ:
     Երբ դուրս եկավ անտառից, շշմած կանգ առավ։
322. Կենդանիների վրա փորձեր էին կատարում՝ մարդու սրտի արհեստական փոխարինիչ  ստեղծելու համար:
     Կենդանիների վրա փորձեր էին կատարում, որպեսզի մարդու սրտի արհետական փոխարինիչ ստեղծեն։
323. Ստորգետնյա եռացող ծովերի մասին լսելով՝  գիտնականները որոշեցին դրանք օգտագործել Երկրի կլիման տաքացնելու համար:
     Երբ լսեցին ստորգետնյա եռացող ծովերի մասին,  գիտնականները որոշեցին դրանք օգտագործել Երկրի կլիման տաքացնելու համար:
324. Հետաքրքիր հայտնագործությունների ճանապարհ,մերթ կորչելով ու մերթ երևան գալով, նրան շատ հեռուն տարավ:
     Հետաքրքիր հայտնագործությունների ճանապարհը , երբ մերթ կորչում ու մերթ երևան էր գալիս, նրան շատ հեռուն տարավ։
325. Արհամարելով վտանգն ու դժվարություններնը՝ նա շարժվեց հրաշքների ուղիով:
     Երբ արհամարեց , վտանգն ու դժվարություններնը՝ նա շարժվեց հրաշքների ուղիով

313. Կետադրի՛ր:
 Ադամը շնչասպառ  վազում էր՝ շուտով հասնելու գեղեցիկ քարերի ձորը:
Գնացել կանգնել էր ճանապարհի վրա՝ եկող-գնացողի հետ մի քիչ զրույց անելու:
Եղնիկը հանկարծակի մի ոստյունով ցատկեց լուսամուտի գոգը՝ աչքները հառելով խավարին:
Մի օր մեղմաշունչ մի քամի, Նուբիական բարձրունքներից վար սահելով, իջավ ոսկեալիք Նեղոսի ափերը և մի վայելչակազմ ու դեռատի արմավենու ոտների տակ փռվեց հևիհև:

Նա ճամփա ընկավ՝ մի ուրիշ մի լավ աշխարհ գտնելու:
316.Նախադասությունները լրացրո՛ւ կետերը փոխարինելով ուղղակի խոսքերով:
Հյուրն ուշադիր լսում էր ոգևորված ուղեկցի պատմությունը տաճարի մասին ու մտածում էր«Ի՜նչ հրաշալի պատմություն է»:
Քաղցն անհամբեր էր դարձել նրան, ու լսելով տանտիրուհու շաղակրատանքը՝ մտքում ասում էր«Ե՞րբ է ավարտելու խոսելը»:
Արդեն ամեն ինչ պարզ էր ու հասկանալի. Նա գրեց «Ես հեռանում եմ»:
Ցուցանակը անտառում զբոսնել ցանկացողներին զգուշացնում էր«Բնությունը չաղտոտել»:
Զարմացած նայում էր վիճող անծանոթներին ու մտածում «Ինչու՞ են վիճում»:
Վազում էր ծիածանի հետևից ու իրեն-իրեն շշնջում «Շուտով կհասնեմ քեզ»:
Սպասումից ձանձրացած՝ մտածում էր «Իզուր համաձայնվեցի հանդիպել»:
Գրքում մի նախադասություն էր ընդգծված «Մահը մերն է, մենք՝ մահինը, մարդու գործն է միշտ անմահ »:
319. Անուղղակի խոսքերը դարձրո՛ւ ուղղակի և գրի՛ր, թե ընդգծված բառերից յուրաքանչյուրն ինչպե՛ս փոխեցիր:Օրինակ՝
Արան ասաց,որ ինքը շատ արագ է վազում :
— Ես շատ արագ   եմ վազում ,-Արան ասաց: (Որ  շաղկապը դուրս եկավ, ինքը դարձավ՝ ես, վազում է դարձավ՝ վազում եմ):
Փոքրիկ իշխանն ասում էր, որ ինքը  միշտ ուզում է իմանալ, թե ինչո՛ւ են փայլում աստղերը:
-Ես ուզում եմ իմանալ, թե ինչո՛ւ են փայլում աստղերը,-ասում էր փոքրիկ իշխանը։
Թագավորն ասաց, որ իրեն  բոլոր աստղերն են ենթարկվում:
-Ինձ բոլոր ատղերն են ենթարկվում, — ասաց թագավորը։
Ճանապարհորդը պատմում էր, որ ինքը կարող է  գնել նոր հայտնաբերած աստղերը:
-Ես կարող եմ գնել նոր հայտնաբերած աստղերը,- պատմում էր ճանապարհորդը։
Գործարար մարդը պնդում էր, որ ինքը կարող է գնել նոր հայտնաբերած աստղերը:
-Ես կարող եմ գնել նոր հայտնաբերած աստղերը,- պնդում էր գործարար մարդը։
Աշխարհագրագետը հարցնում էր, թե նորահայտ մոլորակի վրա օվկիանոս կա՞ արդյոք:
-Նորահայտ մոլորակի վրա օվկիանոս կա՞,- հարցնում էր աշխարհագրագետը։
Գայլը տեսավ, որ հովիվներն իրենց վրանում գառան միս են ուտում ու նախատեց, թե ի՛նչ հարայրհրոց  կբարձրացնեին, եթե միս ուտողն ինքն լիներ:
Գայլը տեսավ, որ հովիվներն իրենց վրանում գառան միս են ուտում ու նախատեց․
-Ինչ հարայհրոց կբարձրացնեիք, եթե միս ուտողը ես լինեի։

Ուրիշի ուղղակի խոսքերը դարձրո՛ւ անուղղակի և գրի՛ր. թե ընդգծված բառերից յուրաքանչյուրն ինչպե՞ս փոխեցիր:
Արագիլին հարցրին.
-Իմաստո՛ւն հավք, ինչո՞ւ ես անվերջ մի ոտի վրա կանգնում:
Գարնանանը մոծակաը դուրս եկավ ուղտի ականջից,ուղղեց թևիկներն ու տզզաց.
-Շնորհակալ եմ հյուրընկալության համար, բարեկա՛մ, մնաս բարով, ես գնում եմ:
Ուղտը վիզը ծռեց, մի կերպ տեսավ իր հետ խոսող մոծակին ու ասաց.
— Դու ո՞վ ես, քեզ չեմ ճանաչում:
Մոծակը թռավ առյուծի մոտ ու ձայն տվեց.

—Ես քեզնից չեմ վախենում, է՜, որովհետև դու ինձնից  ուժեղ չես:

324.Տեքստը փոխադրի՛ր ուղղակի խոսքեր ավելացնելով:
Անցյալ դարի  վերջին վիեննացի աստղագետ Պալիսը հայտնաբերեց նոր աստղակերպ: Գիտնականն աստղագիտական հզոր գործիքներ ձեռք բերելու միջոցներ չուներ: Նա հայտարարեց, որ վաճառում է նոր երկնային մարմնին անուն տալու իրավունքը: Իսկույն հայտնվեց գնորդը: Դա բարոն Ալբերտ ֆոն Ռոտշիլդն էր Միլիոնատիրոջ  ցանկությամբ աստղակերպն անվանվեց նրա կնոջ՝ Բետինայի անունով:
325. Գրի՛ր երկխոսություն, որ ինչ-որ հանդիսության ժամանակ ես լսել (կարող ես նաև հորինել):
Հայրիկիս ծննդյան օրն էր։ Տատիկս մոտեցավ հայրիկիս և ասաց․
— Տղաս ցանկանում եմ, որ լինես երջանիկ, ուրախ և կատարվեն բոլոր նպատակներդ։
— Շնորհակալ եմ մայրիկ շնորհակալ եմ․ ասաց հայրիկս։