Автор: Կարինե Դադոյան

Անտառը  հառաչանքով  լիքն  էր։

Աշնան  չարագուժ  ցրտերն  ու  անգութ  որսկանները  մտել  էին  նրա  մեջ։  Իր  մահաբեր  թույնը  թափելով՝  սուլում  էր  դառնաշունչ  քամին։  Նրա  շնչից  գունատված  տերևները  դողդողում  էին,  անհասկանալի  լեզվով  ցավալի  սվսվում,  դալկանում,  դեղնում  ու  իրանց-իրանց  թափվում  և  թափվելով  տխուր  շրշում,  անզոր  հառաչում  էին։  Այստեղ  ու  այնտեղ  որոտում  էր  որսկանի  հրացանի  ձայնը,  անտառը  թնդում,  արձագանք  էր  տալիս  և  ամեն  արձագանք  տալով՝  կարծես  թե  ահագին  «վա՜յ»  էր  կանչում  իր  խոր  թավուտներից։  Ճիշտ  որ  վա՜յ…

Կորչում  էին  նրա  պայծառ  օրերը,  ընկնում  էին  նրա  դալար  զարդերը,  հալածվում  ու  կոտորվում  էին  նրա  սիրուն  երեները,  և…  հառաչում  էր  նա։  Չէ՞  որ  նա  էլ  գիտե  զգալ,  չէ՞  որ  այնտեղ  էլ  կենդանության  շունչ  կա,  ցավ  ու  կսկիծ  կա։

Ահա  վերջին  տագնապի  մեջ  է  անտառի  չքնաղ  թագուհին։  Որսկանի  ձեռքից  փախած՝  նա  վայր  է  ընկել  բրնուտում։  Գնդակատեղից  դեռ  հոսում  է  նրա  արյունը,  իր  աչքով  տեսնում  է,  զգում  է  այն  սոսկալի  փոփոխությունը,  որ  կատարվում  է  իր  մեջ,  իր  շուրջն  էլ  փոխվում  է,  ինքն  էլ  այն  չի,  ինչ  որ  առավոտն  էր…  Բայց  այս  ի՛նչ  զարհուրելի  բան  է.  ինչու  էլ  այն  չի,  ինչու  էլ  չի  կարողանում  կանգնել,  փախչել…  Օրհասական  ջանքեր  է  անում,  տանջվում  է,  տանջվում  և  ճգնում  է  պարզել,  թե  ախար  ի՞նչ  պատահեց,  այն  ի՞նչ  էր…  Եվ  շփոթ  ու  աղոտ  հիշում  է,  որ  արածում  էր  իր  հորթուկի  հետ…  հանկարծ  մի  բան  որոտաց…  մի  տաքություն  զգաց  ու  վայր  ընկավ…  ականթոթափել  կանգնեց…  իր  սիրուն  հորթուկը…  Բայց  հիշողության  թելը  կորավ,  ուշքը  խառնվեց,  ուժ  չկա…

Նա  զգաց,  որ  ծարավից  պապակում  էր,  այրվում  էր  ներսը…  Հիշեց  ներքև՝  ձորակում  վազող  վտակը,  խոնարհած  ճյուղերի  տակ  կարկաչող  այն  վճիտ-պսպղուն  ալիքները…  Նրա  մտքով  կայծակի  արագությամբ  միասին  եկան  ու  անցան  հովասուն  անտառներում  անցկացրած  օրերը  և  մշուշապատ  առավոտները,  երբ  նա  առողջ  ու  թեթև  իջնում  էր  այն  ձորակն  ու  կուշտ-կուշտ  խմում  էր  սառը  ջրերից…  Այժմ  էլ  փափագում  էր  սաստի՜կ-սաստի՜կ,  բայց  որքան  աշխատում  էր՝  չէր  կարողանում  բարձրանալ։  Ամեն  շարժվելով  ճղփում  էր  նրա  տակ  լճացած  արյունը  և  կրկին  սկսում  էր  ծորել  գնդակատեղից։  Բայց  արյունը  բարակեց,  ցավն  էլ  առաջվա  նման  չէր  նեղացնում․  նա  թմրեց,  զգաց,  որ  քունը  տանում  էր  մի  տեսակ,  խավարը  թանձրանում  էր  շուրջը,  և  հետզհետե  աչքերը  մթնում  էին։

Արևն  իր  վերջին  շողերը  քաշել  էր  լեռների  ետևը։  Ամեն  ձեն  ու  ձուն  կտրել  էր  անտառում։

Գիշերվան  ցուրտն  ընկավ։  Սթափվեց  եղջերուն,  լիակուրծ  ու  ագահ  շունչ  քաշեց,  լայն-լայն  բաց  արավ  շշմած  աչքերը…  վերևը  փոքրիկ  լույսեր  ցոլացին։  Այդ  աստղերն  էին  երկնքում։  Նա  հասկացավ,  որ  գիշերը  հասել  էր։  Վերջին  ուժերը  հավաքեց,  ջանք  արավ,  շարժվեց,  մինչև  անգամ  ծնկները  բարձրացրեց  և…  կրկին  ընկավ  մի  ծանր  ու  անզոր  թառանչով։  Նա  լսեց  իր  թառանչը,  և  այդ  վերջին  ձայնն  էր,  որ  նա  լսեց  այս  աշխարհքում։


Առաջադրանքներ

1. Դո՛ւրս գրեք բնության նկարագրության այն հատվածները, որոնք նախապատրաստում, հուշում են սպասվելիք-կատարվելիք գործողությունները:
Իր  մահաբեր  թույնը  թափելով՝  սուլում  էր  դառնաշունչ  քամին։ Աշնան  չարագուժ  ցրտերն էին։ Նրա  շնչից  գունատված  տերևները  դողդողում  էին,  անհասկանալի  լեզվով  ցավալի  սվսվում,  դալկանում,  դեղնում  ու  իրանց-իրանց  թափվում  և  թափվելով  տխուր  շրշում,  անզոր  հառաչում  էին։

2. Համաձա՞յն եք հետևյալ մտքերի հետ: Հիմնավորե՛ք:

Պատմվածքի գաղափարը մարդու ու բնության միասնականությունն է, ներդաշնակությունը։
Այս հաստվածի հետ համաձայն չեմ, քանի որ պատմվածքը նկարագրում է մարդու ագահ և անխիղճ լինելը։ Պատմվածքում նկարագրվում է, թե ինչպես է մարդ սպանում կենդանու և դա ընդհանրապես միասնականության և ներդաշնակության նշան չէ։

Պատմվածքի սյուժեն հեքտաքրքիր չէ, չկային իրար հաջորդող բազմազան գործողություններ:
Համաձայն չեմ, ինձ համար պատմված շատ տխուր էր, բայց միևնույն ժամանակ նկարագրությունը շատ պատկերավոր էր։

Պատմվածքը հիմնված էր հուզականության վրա, առանց սյուժետային գծի զարգացման:
Այո պատմվածքը հուզիչ էր, բայց կարծում եմ, որ սյուժեն էր հուզիչ դարձնում, քանի որ երևույթները ծատ պատկերավոր էին նկարագրված։

Եղնիկի կերպարն ու ապրումները համոզիչ չեն:
Ոչ համաձայն չեմ։ Մի պահ կարծեցի մարդու հետ է այդ ամենը կատարվում։

1. Խոզաբուծությամբ առաջատար 5 երկիր:
1. Չինաստան
2. ԵՄ (օր.՝ Ֆրանսիա, Իսպանիա, Գերմանիա)
3. ԱՄՆ
4. Բրազիլիա
5. Ռուսաստան:

2. Ոչխարաբուծությամբ առաջատար 5 երկիր:
1. Չինաստան
2. Ավստրալիա
3. Հնդկաստան
4. Իրան
5. Նոր Զելանդիա:

3. Տավարաբուծությումաբ առաջատար 5 երկիր:
1. ԱՄՆ
2. Բրազիլիա
3. Չինաստան
4. Հնդկաստան
5. Արգենտինա:

4. Բրնձի մշակման առաջատար երկրները:
1. Չինաստան
2. Հնդկաստան
3. Ինդոնեզիա
4. Բանգլադեշ
5. Վիետնամ
6. Թաիլանդ
7. Մյանմա
8. Ֆիլիպիններ
9. Բրազիլիա
10. Ճապոնիա:

5. Թեյի մշակման առաջատար երկրները:
1. Չինաստան
2. Հնդկաստան
3. Քենյա
4. Շրի Լանկա
5. Վիետնամ
6. Ինդոնեզիա
7. Թուրքիա
8. Ճապոնիա
9. Իրան
10. Արգենտինա:

1. Դուրս գրել բոլոր բացարձակ միապետությունները:
ԱՄԷ
Սաուդյան Արաբիա
Էսվատինի
Բրյունեի
Վատիկան
Քաթար
Օման:

2. Դուրս գրել բոլոր սահմանադրական միապետությունները:
Միացյալ Թագավորություն
Իսպանիա
Շվեդիա
Նորվեգիա
Դանիա
Նիդեռլանդներ
Բելգիա
Ճապոնիա
Թաիլանդ
Բութան:

3. Աշխարհի ամենամեծ 15 պետությունը՝ տարածքի մեծությամբ:
1. Ռուսաստան
2. Կանադա
3. Չինաստան
4. ԱՄՆ
5. Բրազիլիա
6. Ավստրալիա
7. Հնդկաստան
8. Արգենտինա
9. Ղազախստան
10. Ալգերիա
11. Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն
12. Գրելանդիա/Դանիա
13. Սաուդյան Արաբիա
14. Մեքսիկա
15. Ինդոնեզիա:

4. Աշխարհի ամենաշատ բնակչություն ունեցող 15 պետություն:
1. Չինաստան
2. Հնդկաստան
3. ԱՄՆ
4. Ինդոնեզիա
5. Պակիստան
6. Բրազիլիա
7. Նիգերիա
8. Բանգլադեշ
9. Ռուսաստան
10. Մեքսիկա
11. Ճապոնիա
12. Եթովպիա
13. Ֆիլիպիններ
14. Եգիպտոս
15. Վիետնամ:

5. Դաշնային կառավարման ձև ունեցող 20 երկիր:
1. ԱՄՆ
2. Կանադա
3. Ավստրալիա
4. Գերմանիա
5. Շվեյցարիա
6. Բրազիլիա
7. Մեքսիկա
8. Հնդկաստան
9. Ռուսաստան
10. Նիգերիա
11. Արգենտինա
12. Ավստրիա
13. Բելգիա
14. Մալայզիա
15. Հարավային Աֆրիկա
16. ԱՄԷ
17. Վենեսուելա
18. Եթովպիա
19. Պակիստան
20. Սուդան

1. Երկաթի արտադրությամբ առաջատար երկրները՝ 5 երկիր:
Չինաստան
Ավստրալիա
Բրազիլիա
Հնդկաստան
Ռուսաստան:

2. Ոսկի արդյունահանող առաջատար երկրները՝ 5 երկիր:
Չինաստան
Ռուսաստան
Ավստրալիա
ԱՄՆ
Կանադա:

3. Ածուխ արդյունահանող առաջատար երկրները՝ 5 երկիր:
Չինաստան
Հնդկաստան
ԱՄՆ
Ավստրալիա
Ինդոնեզիա:

4. Նավթ արդյունահանող առաջատար երկրները՝ 5 երկիր:
ԱՄՆ
Սաուդյան Արաբիա
Ռուսաստան
Կանադա
Չինաստան:

5. Նավթ ներմուծող առաջատար երկրները՝ 5 երկիր:
ԱՄՆ
Չինաստան
Հնդկաստան
Ճապոնիա
Հարավային Կորեա:

6. Նավթ արտահանող առաջատար երկրները՝ 5 երկիր:
Սաուդյան Արաբիա
Ռուսաստան
Իրաք
Կանադա
ԱՄԷ:

7. Ալյումին արտադրող առաջատար երկրները՝ 5 երկիր:
Չինաստան
Ռուսաստան
Հնդկաստան
Կանադա
ԱՄԷ:

1. Աշխարհի ամենաբարձր 10 լեռնագագաթները՝ նաև նշելով գտնվելու վայրը:
1. Էվերեստ, 8848 – Հիմալայներ, Նեպալ/Տիբեթի ինքնավար շրջան, Չինաստան
2. Չոգորի, 8611 – Պակիստան/Չինաստան
3. Կանչենջանգա, 8486 – Հիմալայներ, Նեպալ/Հնդկաստան,
4. Լհոցզե, 8516 – Հիմալայներ, Նեպալ/Տիբեթի ինքնավար շրջան, Չինաստան
5. Մակալու, 8485 – Հիմալայներ, Նեպալ/Տիբեթի ինքնավար շրջան, Չինաստան
6. Cho Oyu, 8188 – Հիմալայներ, Նեպալ/Տիբեթի ինքնավար շրջան, Չինաստան
7. Dhaulagiri, 8167 – Նեպալ
8. Manaslu, 8163 – Նեպալ
9. Nanga Parbat, 8126 – Պակիստան
10. Annapurna I, 8091, Նեպալ:

2. Աշխարհի ամենաերկար 10 գետերը՝ նաև նշելով գտնվելու վայրը:
1. Նեղոս, 6695կմ – Աֆրիկա
2. Ամազոն, 6400կմ – Հարավային Ամերիկա
3. Յանցզի, 6300կմ – Չինաստան
4. Միսսիսսիպպի, 5971կմ – ԱՄՆ
5. Ենիսեյ, 5539կմ – Ռուսաստանի Դաշնություն, Մոնղոլիա
6. Հուանհե, 5464 – Չինաստան
7. Օբ/Իրտիշ, 5410կմ – ՌԴ, Չինաստան, Ղազախստան
8. Río de la Plata, 4880կմ –  Բրազիլիա, Ուրուգվայ, Արգենտինա
9. Կոնգո, 4700կմ – ԿԴՀ, ԿԱՀ, Անգոլա, կոնգոյի Հանրապետություն, Տանզանիա, Կամերուն, Զամբիա, Բուրունդի, Ռուանդա
10. Amur, 4444կմ – Մոնղոլիա, Ռուսաստան, Չինաստան:

3. Աշխարհի ամենամեծ 10 լճերը՝ նաև նշելով գտնվելու վայրը:
1. Կասպից ծով – Ղազախստան, Ռուսաստան, Թուրքմենստան, Իրան, Ադրբեջան
2. Վերին լիճ – ԱՄՆ, Կանադա
3. Վիկտորիա – Ուգանդա, Քենիա, Տանզանիա
4. Հուրոն – ԱՄՆ, Կանադա
5. Միչիգան – ԱՄՆ
6. Տանգանիկա – Բուրունդի, Տանզանիա, Զամբիա, Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն
7. Բայկալ – Ռուսաստան
8. Մեծ Արջի լիճ – Կանադա
9. Նյասա – Մայավի, Մոզամբիկ, Տանզանիա
10. Ստրուկների Մեծ Լիճ – Կանադա:

4. Աշխարհի ամենախորը 5 լճերը՝ նաև նշելով գտնվելու վայրը
1. Բայկալ – Ռուսաստան
2. Տանգանիկա – Տանզանիա, Կոնգո, Բուրունդի, Զամբիա
3. Կասպից Ծով – Ռուսաստան, Ղազախստան, Իրան, Ադրբեջան, Թուրքմենստան
4. Սան Մարտին – Արգենտինա, Չիլի
5. Նյասա լիճ – Մոզամբիկ, Տանզանիա, Մալավի:

5. Աշխարհի ամենաբարձր 5 լճերը՝ նշելով գտնվելու վայրը
1. Տիտիկակա – Պերու, Բոլիվիա
2. Pumoyong – Չինաստան
3. Senguul – Մոնղոլիա
4. Namtso – Չինաստան
5. Sheosar Lake – Պակիստան:

6. Աշխարհի ամենախորը օվկիանոսային իջվածքները՝ 3 հատ՝ նշելով նաև որ օվկիանոսում են:
1. Մարիանյան իջվածք – Խաղաղ օվկանիոս
2. Տոնգայի իջվածք – Խաղաղ օվկանիոս
3. Պուերտո Ռիկոյի իջվածք – Ատլանտյան օվկանիոս:

Միավորված ազգերի կազմակերպություն, միջկառավարական կազմակերպություն, որի առաջադրանքն է պահպանել միջազգային խաղաղություն ու անվտանգություն, ազգերի միջև զարգացնել բարեկամական հարաբերություններ, հասնել միջազգային համագործակցության և ազգերի միջև գործողությունների ներդաշնակման կենտրոնում լինել։ ՄԱԿ-ի գլխամասային գրասենյակները գտնվում են Մանհեթեն և Նյու Յորք քաղաքներում ու համարվում են արտաօրենսդրական։ Մյուս գլխավոր գրասենյակները տեղակայված են Ժնևում, Նայրոբիում և Վիեննայում։ Կազմակերպությունը հովանավորվում է անդամ երկրների պարտադիր և կամավոր ներդրումներով։ Նպատակների թվում են միջազգային խաղաղության ու անվտանգության պահպանումը, մարդու իրավունքների պաշտպանությունը, մարդասիրական օգնության տրամադրումը, կայուն զարգացման խթանումը և միջազգային օրենքի հետևումը։ ՄԱԿ-ը աշխարհի ամենամեծ, ամենահայտնի, միջազգայնորեն ամենաշատ ներկայացված և միջկառավարական ամենահզոր կազմակերպությունն է։ 1945 թվականի հոկտեմբերի 24-ին՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտին, ստեղծվեց այս կազմակերպությունը՝ հետագա պատերազմները կանխարգելելու նպատակով։ Հիմնադրման պահին ՄԱԿ-ն ուներ անդամ 51 երկիր, այժմ՝ 193: ՄԱԿ-ը անարդյունավետ Ազգերի լիգայի իրավահաջորդն է։